Xoʻjalik sudi ishni koʻrishda ish boʻyicha barcha dalillarni bevosita tekshirishi shart (17-0806-6349-son)

13.01.2009

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi sudlov hayʼatining

Qarori

[Koʻchirma]

“Asakadonmahsulotlari” ochiq aksiyadorlik jamiyati Adliya vazirligi huzuridagi Sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash departamenti Andijon viloyat hududiy boshqarmasi sud ijrochilari Asaka tuman boʻlimiga (bundan buyon matnda sud ijrochilari tuman boʻlimi deb yuritiladi) nisbatan xoʻjalik sudiga murojaat qilib, 2007-yil 31-yanvarda, 2007-yil 24-avgustda va 2007-yil 15-dekabrda xatlangan mol-mulklardan ayrimlarini, yaʼni ishlab chiqarishga zarur boʻlgan ehtiyot qismlarni va kompyuterlarni roʻyxatdan chiqarishni soʻragan.

Birinchi instansiya sudining hal qiluv qarori bilan 2007-yil 24-avgustda va 2007-yil 15-dekabrda xatlangan mol-mulklardan 209 turdagi ishlab chiqarishga zarur boʻlgan ehtiyot qismlar va kompyuterlar roʻyxatdan chiqarilgan.

Apellatsiya instansiyasi sudining qarori bilan hal qiluv qarori bekor qilinib, daʼvo rad etilgan.

Kassatsiya shikoyatida sud qarorini bekor qilib, daʼvoni qanoatlantirish yoki ishni yangidan koʻrishga yuborish soʻralgan.

Sudlov hayʼati shikoyat vajlarini muhokama qilib, ishdagi hujjatlarni oʻrganib chiqib, quyidagilarga koʻra sud qarorlarini bekor qilib, ishni yangidan koʻrish uchun yuborishni lozim topadi.

Birinchi instansiya sudi protsessual huquq normalarini buzgan holda ishni koʻrib chiqqan.

Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi 47-moddasining uchinchi qismiga binoan vakolatxona va filiallar yuridik shaxs hisoblanmaydi. Ular oʻzlarini tashkil etgan yuridik shaxs tomonidan mol-mulk bilan taʼminlanadilar hamda u tasdiqlagan nizomlar asosida ish olib boradilar. Vakolatxona va filiallarning rahbarlari yuridik shaxs tomonidan tayinlanadi hamda uning ishonchnomasi asosida ish olib boradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 31-avgustdagi PQ-458-son Qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash departamenti toʻgʻrisida”gi Nizomning 15-bandiga koʻra, sud departamentining hududiy boshqarmalari yuridik shaxs hisoblanadi, ammo sud ijrochilari tuman boʻlimlari yuridik shaxs hisoblanmaydi.

Shu sababli, sud nizoni hal qilishda Oʻzbekiston Respublikasi Xoʻjalik protsessual kodeksining 38-moddasiga binoan Adliya vazirligi huzuridagi Sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash departamentining Andijon viloyat hududiy boshqarmasini javobgar sifatida ishga jalb qilib, ishni koʻrishi zarur edi. Bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Birinchi instansiya sudida ishlarni koʻrishda Oʻzbekiston Respublikasi Xoʻjalik protsessual kodeksining qoʻllanilishi toʻgʻrisida” 2007-yil 15-iyundagi 162-son qarorining 9-bandida tushuntirish berilgan.

Bundan tashqari, daʼvogar daʼvo arizasida xatlangan mol-mulklarning ayrimlarini xatlovdan chiqarish talabini qoʻygan. Ammo sud nizoni hal etishda daʼvo talabini aniqlamagan. Sud ijro ishi hujjatlarini sud ijrochilari tuman boʻlimidan talab qilib olib oʻrganmagan. Sud ijrochilari tuman boʻlimi tomonidan 2007-yil 31-yanvarda, 2007-yil 24-avgustda va 2007-yil 15-dekabrda xatlangan mol-mulklar “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 60-moddasida belgilangan mol-mulklarni xatlash navbati buzilgan yoki buzilmaganligini aniqlamagan.

Vaholanki, Oʻzbekiston Respublikasi Xoʻjalik protsessual kodeksining 11-moddasiga koʻra, xoʻjalik sudi ishni koʻrishda ish boʻyicha barcha dalillarni bevosita tekshirishi shart.

Sudning hal qiluv qarori ish uchun ahamiyatli barcha holatlar bayon etilgan, taraflarning huquq va majburiyatlari haqidagi xulosalarni tasdiqlovchi dalillar keltirilgan boʻlsagina, asoslantirilgan hisoblanadi. Hal qiluv qarori ish holatlari haqidagi taxminlarga asoslangan boʻlishi mumkin emas. Bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Sudning hal qiluv qarori haqida”gi 2007-yil 15-iyundagi 161-son qarorining 3-bandida taʼkidlangan.

Apellatsiya instansiyasi sudi ham ushbu kamchiliklarga huquqiy baho bermasdan, hal qiluv qarorini bekor qilib, daʼvoni rad etish haqida barvaqt xulosaga kelgan.

Qayd etilganlarga koʻra, sudlov hayʼati sud qarorlarini bekor qilishni, ishni yangidan koʻrish uchun yuborishni lozim topadi.

Ishni yangidan koʻrishda birinchi instansiya sudi Adliya vazirligi huzuridagi Sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash departamentining Andijon viloyat hududiy boshqarmasini ishga javobgar sifatida jalb qilish masalasini hal etib, ijro ishi hujjatlarini sud ijrochilari tuman boʻlimidan talab qilib olib, daʼvo talabini hamda xatlangan mol-mulklarni xatlash navbati buzilgan yoki buzilmaganligini aniqlab, taraflarning vajlariga va ishdagi dalillarga huquqiy baho berib, pochta xarajatlarini taqsimlash masalasini hal etib, qonuniy va asoslantirilgan hal qiluv qarori qabul qilishi lozim.

2009-yil 13-yanvar,

17-0806-6349-son