Jamoa muzokaralarini olib borish toʻgʻrisida

19.06.1981

Konvensiya

Xalqaro Mehnat Tashkilotining Bosh konferensiyasi, Xalqaro Mehnat Byurosining Maʼmuriy kengashi tomonidan Jenevada chaqirilib va 1981-yilning 3-iyunida oʻzining Oltmish yettinchi Sessiyasiga toʻplanib, Filadelfiya deklaratsiyasining “jahon mamlakatlari tomonidan jamoa muzokaralarini olib borish huquqining amalda eʼtirof etilishiga erishishni koʻzlagan dasturlarning koʻllab-quvvatlanishi maqsadida, Xalqaro Mehnat Tashkilotining muhim majburiyatini” tan oluvchi qoidalarini tasdiqlab hamda ushbu prinsipni “barcha xalqlar uchun qoʻllash mumkin ekanligini” taʼkidlab, Birlashish erkinligi va birlashish huquqini himoya qilish toʻgʻrisidagi 1948-yilgi Konvensiya, Jamoa muzokaralarini olib borish va birlashish huquqi toʻgʻrisidagi 1949-yilgi Konvensiya, Jamoa shartnomalari toʻgʻrisidagi 1951-yilgi Tavsiya, Ixtiyoriy oʻzaro murosaga kelish va arbitraj toʻgʻrisidagi 1951-yilgi Tavsiya, Davlat xizmatidagi mehnat munosabatlari toʻgʻrisidagi 1978-yilgi Konvensiya va Tavsiya, Mehnat sohasini tartibga solish toʻgʻrisidagi 1978-yilgi Konvensiya va Tavsiyada mavjud boʻlgan xalqaro standartlarning muhim ahamiyatini eʼtiborga olib, ushbu standartlarning maqsadlariga erishish uchun, xususan, Jamoa muzokaralarini olib borish va birlashish huquqi toʻgʻrisidagi 1949-yilgi Konvensiyaning 4-moddasi hamda Jamoa shartnomalari toʻgʻrisidagi 1951-yilgi Tavsiyaning 1-bandidan kelib chiqadigan asosiy prinsiplarni amalga oshirish uchun katta kuch-gʻayrat sarflash lozimligini eʼtiborga olib, shu bois, mazkur standartlarni erkin va ixtiyoriy jamoa muzokaralarini olib borilishga koʻmaklashishga qaratilgan hamda ushbu standartlarga asoslangan tegishli chora-tadbirlar bilan toʻldirish zarurligini eʼtiborga olib, Jamoaviy muzokaralarni olib borishga koʻmaklashishga oid bir qancha takliflarni qabul qilishga qaror chiqarib va bu Sessiya kun tartibining toʻrtinchi bandi hisoblanib, mazkur takliflarga xalqaro konvensiya shaklini berishga qaror qilib, bir mingtoʻqqiz yuz sakson birinchi yil iyun oyining oʻn toʻqqizinchi kunida kuyidagi “Jamoa muzokaralarini olib borish toʻgʻrisidagi 1981-yilgi Konvensiya” deb nomlanishi mumkin boʻlgan Konvensiyani qabul qildi:

I BOʻLIM. QOʻLLANISh SOHASI VA ATAMALAR

1-modda

1. Ushbu Konvensiya iqtisodiy faoliyatning barcha tarmoqlarini qamrab oladi.

2. Ushbu Konvensiyada koʻzda tutilgan kafolatlar qurolli kuchlarga va politsiyaga nisbatan qay darajada qoʻllanilishi milliy qonun hujjatlari yoki milliy amaliyot tomonidan belgilanishi mumkin.

3. Davlat xizmatiga nisbatan mazkur Konvensiya qoʻllanilishining maxsus usullari milliy qonun hujjatlari yoki milliy amaliyot tomonidan belgilanishi mumkin.

2-modda

Ushbu Konvensiya maqsadlari uchun “jamoa muzokaralari” atamasi bir tomondan ish beruvchi, ish beruvchilar guruhi yoki ish beruvchilarning bir yoki bir necha tashkilotlari bilan, ikkinchi tomondan mehnatkashlarning bir yoki bir necha tashkilotlari oʻrtasida kuyidagi maqsadlarda olib boriladigan barcha muzokaralarni anglatadi:

a) mehnat sharoitlarini va ish bilan taʼminlanish shartlarini belgilash; va/yoki

b) ish beruvchilar bilan mehnatkashlar oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga solish; va/yoki

s) ish beruvchilar yoki ularning tashkilotlari bilan mehnatkashlar tashkiloti yoki tashkilotlari oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga solish.

3-modda

1. Agar milliy qonun hujjatlari yoki milliy amaliyot mehnatkashlar vakillari mavjudligini Mehnatkashlar vakillari toʻgʻrisidagi 1971-yilgi Konvensiyaning 3-moddasi “b” kichik bandida belgilangani kabi eʼtirof etsa, u holda milliy qonun hujjatlari va amaliyot “jamoa muzokaralari” atamasi mazkur vakillar bilan olib boriladigan muzokaralarni qay darajada qamrab olishini, ushbu Konvensiya maqsadlari uchun, belgilashi mumkin.

2. Mazkur moddaning 1-bandi bajarilishidan kelib chiqib “jamoa muzokaralari” atamasi mehnatkashlar vakillari bilan olib boriladigan muzokaralarni ham qamrab oladigan boʻlsa, mazkur vakillarning mavjudligi tegishli mehnatkashlar tashkilotlarining mavqeyiga zarar yetkazmasligini taʼminlash uchun, zarur boʻlganicha, tegishli chora-tadbirlar koʻriladi.

II BOʻLIM. QOʻLLANISh USULLARI

4-modda

Ushbu Konvensiya qoidalarining qoʻllanilishi, agar jamoa shartnomalari, arbitraj qarorlari yoki milliy amaliyotga muvofiq boʻlgan boshqa usul orqali amalga oshirilmayotgan boʻlsa, milliy qonun hujjatlari tomonidan taʼminlanadi.

III BOʻLIM. JAMOA ShARTNOMALARIGA KOʻMAKLAShISh

5-modda

1. Jamoa muzokaralarini olib borishga koʻmaklashish uchun milliy sharoitga mos boʻlgan chora-tadbirlar koʻriladi.

2. Ushbu moddaning 1-bandida koʻzda tutilgan chora-tadbirlar quyidagilarni nazarda tutadi:

a) mazkur Konvensiyada koʻzda tutilgan faoliyat tarmoqlarida jamoa muzokaralarini barcha ish beruvchilar va barcha mehnatkashlar guruhi olib borish imkoni boʻlishini;

b) jamoa muzokaralari bosqichma-bosqich mazkur Konvensiyaning 2-moddasi “a”, “b”, “s” bandida koʻzda tutilgan barcha masalalarni qamrab olishini;

s) ish beruvchilar va mehnatkashlar tashkilotlari oʻrtasida kelishilgan tartib-qoidalar ishlab chiqishni ragʻbatlantirishni;

d) jamoa muzokaralari olib borishga ularni tartibga soladigan qoidalar mavjud emasligi yoki qoidalar talablarga toʻgʻri kelmasligi yoki mos kelmasligi toʻsqinlik qilmasligini;

e) mehnat nizolarini hal etish boʻyicha organlar va tartib qoidalar jamoa muzokaralari olib borishga koʻmaklashishini koʻzlagan holda taʼsis etilgan boʻlishini.

6-modda

Ushbu Konvensiyaning qoidalari, jamoa muzokaralari oʻzaro murosaga kelish va/yoki arbitraj mexanizmi yoki muassasasining doiralarida olib borilishini oʻz ichiga oluvchi, yoki jamoa muzokaralar jarayonida tomonlar ixtiyoriy ishtirok etadigan mexanizm yoki muassasani oʻz ichiga oluvchi ishlab chiqarish munosabatlari tizimining faoliyatiga toʻsqinlik qilmaydi.

7-modda

Davlat hokimiyat organlari tomonidan jamoa muzokaralarini rivojlantirishga koʻmaklashishni koʻllab-quvvatlash boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar dastlabki maslahatlashuvlarning va imkon kadar davlat hokimiyat organlari bilan mehnatkashlar va ish beruvchilar tashkilotlari oʻrtasidagi bitimlarning mavzusi boʻladi.

8-modda

Jamoa muzokaralariga koʻmaklashish maqsadida koʻrilayotgan chora-tadbirlar jamoa muzokaralari erkinligini cheklamaydigan tartibda ishlab chiqiladi yoki qoʻllaniladi.

IV BOʻLIM. YaKUIIY QOIDALAR

9-modda

Mazkur Konvensiya mavjud boʻlgan har qanday Konvensiyani yoki Tavsiyani qayta koʻrib chiqmaydi.

10-modda

Ushbu Konvensiyani ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi rasmiy hujjatlar roʻyxatga olinishi uchun Xalqaro Mehnat Byurosi Bosh direktoriga yuboriladi.

11-modda

1. Ushbu Konvensiya faqatgina ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi hujjatlari Bosh direktor tomonidan roʻyxatga olingan Xalqaro Mehnat Tashkilotining aʼzolarinigina birlashtiradi.

2. Ushbu Konvensiya Tashkilot ikki aʼzosining ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi hujjatlari Bosh direktor tomonidan roʻyxatga olingan sanadan keyin oʻn ikki oy oʻtgach kuchga kiradi.

3. Keyinchalik ushbu Konvensiya Tashkilotning har bir aʼzosi uchun uning ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi hujjati roʻyxatga olingan sanadan keyin oʻn ikki oy oʻtgach kuchga kiradi.

12-modda

1. Ushbu Konvensiyani ratifikatsiya qilgan Tashkilotning aʼzosi Konvensiya dastlab kuchga kirgan sanadan oʻn yil oʻtganidan keyin Xalqaro Mehnat Byurosining Bosh direktoriga roʻyxatga olish uchun yuborilgan akt orqali Konvensiyani denonsatsiya qilishi mumkin. Bunday denonsatsiya denonsatsiya akti roʻyxatga olinganidan keyin bir yil oʻtgach kuchga kiradi.

2. Ushbu Konvensiyani ratifikatsiya qilgan Tashkilotning har bir aʼzosi, yuqoridagi bandda qayd etilgan oʻn yillik muddat oʻtganidan keyin, bir yil ichida mazkur moddada koʻzda tutilgan denonsatsiya huquqidan foydalanmagan boʻlsa, navbatdagi oʻn yillik muddatni kutishga majbur boʻladi va shunga muvofiq, u mazkur modda shartlariga binoan ushbu Konvensiyani xar oʻn yillik muddat tugashi bilan denonsatsiya qilishi mumkin boʻladi.

13-modda

1. Xalqaro Mehnat Byurosi Bosh direktori Tashkilot aʼzolari tomonidan yuborilgan ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi hujjatlari va denonsatsiya aktlarining barchasini roʻyxatga olganligi haqida Xalqaro Mehnat Tashkilotining barcha aʼzolariga xabar beradi.

2. Bosh direktor, unga yuborilgan ikkinchi ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi hujjatni roʻyxatga olganligi haqida Tashkilot aʼzolariga xabar berganda, u Tashkilot aʼzolarining eʼtiborini Konvensiyaning kuchga kirish sanasiga qaratadi.

14-modda

Xalqaro Mehnat Byurosi Bosh direktori, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Ustavining 102-moddasiga muvofiq, yuqoridagi moddalar qoidalariga binoan oʻzi roʻyxatga olgan ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi hujjatlari va denonsatsiya aktlarining barchasiga oid toʻla maʼlumotlarni Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh kotibiga roʻyxatga olish uchun yuboradi.

15-modda

Har gal, Xalqaro Mehnat Byurosi Maʼmuriy kengashi zarur deb topganda, Bosh konferensiyaga ushbu Konvensiyaning qoʻllanilishi toʻgʻrisidagi maʼruzani taqdim etadi va uni toʻla yoki qisman qayta koʻrib chiqish haqidagi masalani Konferensiya kun tartibiga kiritish kerakligini yoki kerak emasligini koʻrib chiqadi.

16-modda

1. Agar Konferensiya mazkur Konvensiyani toʻla yoki qisman qayta koʻrib chiqadigan yangi konvensiya qabul qilsa va yangi konvensiyada zid keluvchi qoidalar mavjud boʻlmasa, u holda:

a) Tashkilotning biror aʼzosi tomonidan qayta koʻrib chiqilgan yangi konvensiyaning ratifikatsiya qilinishi, qonunning oʻz kuchi bilan, 12-modda qoidalaridan qatʼiy nazar, mazkur Konvensiyaning zudlik bilan denonsatsiya qilinishiga olib keladi, bunda qayta koʻrib chiqilgan yangi konvensiya kuchga kirgan boʻlishi kerak;

b) qayta koʻrib chiqilgan yangi konvensiya kuchga kirgan sanadan eʼtiboran, mazkur Konvensiyaning Tashkilot aʼzolari tomonidan ratifikatsiya qilinishi toʻxtatiladi.

2. Mazkur Konvensiya, har qanday holatda, uni ratifikatsiya qilgan, ammo qayta koʻrib chiqilgan yangi konvensiyani ratifikatsiya qilmagan Tashkilot aʼzolari uchun amaldagi shakli va mazmuni oʻz kuchida qolaveradi.

17-modda

Mazkur Konvensiyaning inglizcha va fransuzcha matnlari bir xil kuchga ega.

(imzolar)