Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlarining deputatlik odobi qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (122-III-son)

30.04.2015

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining

Qarori

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlarining deputatlik odobi qoidalari tasdiqlansin (ilova qilinadi).

2. Ushbu qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Spikeri N. ISMOILOV

Toshkent sh.,

2015-yil 30-aprel,

122-III-son

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining 2015-yil 30-apreldagi 122-III-sonli qaroriga ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlarining deputatlik odobi

QOIDALARI

I. Umumiy qoidalar

1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlarining deputatlik odobi qoidalari (bundan buyon matnda qoidalar deb yuritiladi) “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining va Senati aʼzosining maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, umumiy qabul qilingan odob normalariga muvofiq ishlab chiqilgan va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati (bundan buyon matnda deputat deb yuritiladi) uchun uning oʻz deputatlik vakolatlarini amalga oshirish chogʻida majburiy boʻlgan xulq-atvorning maʼnaviy va axloqiy prinsiplarini, shuningdek xulq-atvor qoidalarini belgilaydi.

2. Ushbu Qoidalar deputatning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari bilan kafolatlangan huquq va erkinliklarini cheklamaydi.

3. Deputat oʻz deputatlik vakolatlarini amalga oshirishi chogʻida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy Qonuniga, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining va Senati aʼzosining maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, boshqa qonunlarga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamentiga, shuningdek ushbu Qoidalarga amal qiladi.

4. Deputat oʻz faoliyatida jamiyatda umumiy qabul qilingan axloq-odob prinsiplariga qatʼiy rioya etishi, fuqarolarning, mansabdor shaxslarning huquqlari, shaʼni, qadr-qimmatini yoki ishchanlik obroʻsini hurmat qilishi, shuningdek deputat nomiga dogʻ tushiradigan va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi (bundan buyon matnda Qonunchilik palatasi deb yuritiladi) nufuziga, umuman davlat manfaatlariga putur yetkazadigan xatti-harakatlardan oʻzini tiyishi lozim.

5. Deputat oʻz vazifalarini vijdonan va halol bajarishi, oʻz malakasini yuqori darajada tutib turishi, oʻzining nazariy bilimlari va amaliy koʻnikmalarini takomillashtirib borishi kerak.

6. Deputat oʻz vakolatlari davrida ilmiy va pedagogik faoliyatdan tashqari boshqa haq toʻlanadigan faoliyat turlari bilan shugʻullanishi mumkin emas.

Deputatning ilmiy va pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishi deputatning asosiy kasbiy vazifalarini bajarishga zarar yetkazmasligi kerak.

7. Deputat oʻz kasbiy faoliyatini quyidagi prinsiplar asosida amalga oshirishi kerak:

fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari ustuvorligi;

qonun hujjatlariga rioya etish;

saylovchilarning manfaatlarini ifodalash;

deputatlik faoliyatining ochiqligi va oshkoraligi.

II. Qonunchilik palatasi, siyosiy partiyalar fraksiyalari, Oʻzbekiston ekologik harakati deputatlar guruhi, qoʻmitalar va komissiyalar majlislarida deputatlik odobi

8. Deputat Qonunchilik palatasining, siyosiy partiyalar fraksiyalarining (bundan buyon matnda fraksiyalar deb yuritiladi), Oʻzbekiston ekologik harakati deputatlar guruhining (bundan buyon matnda deputatlar guruhi deb yuritiladi), oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmitalar va komissiyalarning majlislarida ishtirok etishi shart. Majlisda ishtirok etish imkoniyati boʻlmagan taqdirda, deputat bu haqda tegishincha Qonunchilik palatasi Spikeriga, fraksiya, deputatlar guruhi, qoʻmita va komissiya rahbariga oldindan xabar qilishi shart.

9. Qonunchilik palatasining, fraksiyaning, deputatlar guruhining, qoʻmitaning, komissiyaning majlisida deputat:

oʻz nutqida deputatlarning yoki boshqa shaxslarning shaʼni va qadr-qimmatiga putur yetkazadigan qoʻpol, haqoratomuz ibora va soʻzlarni qoʻllamasligi, shuningdek majlislarni oʻtkazishga xalaqit beradigan harakatlarga yoʻl qoʻymasligi — notiqlarning soʻzini boʻlmasligi, Qonunchilik palatasi toʻgʻrisidagi qonunlarda nazarda tutilgan tartibga xilof ravishda oʻz fikrini bayon qilishga urinmasligi, oʻtirgan joyidan baqirmasligi, muhokama etilayotgan masala yuzasidan notiqlarning oʻz nuqtai nazarini erkin bayon etishiga boshqa toʻsiqlar vujudga keltirmasligi, turli uzrsiz sabablarga koʻra majlislar zalidan namoyishkorona chiqib ketmasligi, kun tartibidagi mavzudan chiqib soʻzlamasligi;

biror kishining shaʼniga qaratilgan asossiz ayblovga yoʻl qoʻymasligi;

soʻzga chiqishlar, parlament faoliyatining boshqa shakllarini amalga oshirish chogʻida bila turib yolgʻon va notoʻgʻri axborotdan foydalanmasligi kerak.

Qonunchilik palatasining, fraksiyalarning, deputatlar guruhining, qoʻmitalarning va komissiyalarning majlislarida deputat Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Reglamentining va ushbu Qoidalarning talablarini buzadigan boshqa xatti-harakatlarni ham sodir etmasligi kerak.

10. Deputat ushbu Qoidalarning 9-bandida koʻrsatilgan xatti-harakatlarni sodir etgan taqdirda, majlisda raislik qiluvchi:

bunday qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻyib boʻlmasligi toʻgʻrisida deputatni ogohlantirishga;

deputatni soʻzlash huquqidan mahrum qilishga;

deputatdan majlislar zalini tark etishni talab qilishga;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Odob komissiyasidan (bundan buyon matnda Komissiya deb yuritiladi) tegishli deputatning xatti-harakatiga baho berishni soʻrashga haqli.

11. Deputat ovoz berish kartochkasining lozim darajada saqlanishi va foydalanilishini taʼminlashi shart. Ovoz berishni boshqa deputat yoki oʻzga shaxs zimmasiga yuklashga yoʻl qoʻyilmaydi.

III. Boshqa deputatlar va saylovchilar bilan oʻzaro munosabatlarda deputatlik odobi

12. Deputatlar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar siyosiy mansubligi, ijtimoiy maqomidan qatʼi nazar teng huquqlilik, bir-birini oʻzaro hurmat qilish asosida yoʻlga qoʻyiladi.

13. Deputatlar tanqidga sabr-toqat bilan yondashishi, oʻziga nisbatan bildirilgan tanqidiy fikrlarga qoʻpollik bilan munosabat bildirishga yoʻl qoʻymasligi kerak.

14. Deputatlar oʻz ishini masalalarni erkin jamoaviy muhokama qilish, fikrlar xilma-xilligini hurmat qilish prinsiplari asosida olib borishi, nizolarga yoʻl qoʻymasligi, kelishmovchiliklarni bahslar va ochiq fikrlar almashish orqali bartaraf etish yoʻllarini birgalikda izlashi kerak.

15. Deputat oʻz okrugidagi saylovchilar bilan doimiy aloqada boʻlib turadi. Deputatning saylovchilar bilan oʻzaro munosabatlari oʻzaro hurmat qilish, saylovchilar tomonidan koʻtariladigan muammolar va masalalarga deputatning eʼtibor bilan munosabatda boʻlishiga asoslanadi.

16. Deputat:

oʻz saylovchilarining huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash chora-tadbirlarini koʻradi;

saylovchilardan tushgan takliflar, arizalar, shikoyatlarni koʻrib chiqadi, ularda koʻrsatilgan masalalarning toʻgʻri va oʻz vaqtida hal etilishiga oʻz vakolatlari doirasida koʻmaklashadi;

jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi.

17. Deputat saylovchilar bilan ishlashga vijdonan va halol yondashishi shart. Deputatning xulq-atvori saylovchilarning parlament vakillariga va umuman davlat hokimiyatiga boʻlgan ishonchini mustahkamlashga yordam berishi kerak. Saylovchilar bilan shaxsan muloqot qilganda deputat kasbiy layoqatlilik, halollik va adolatlilik timsoli boʻlishga harakat qilishi lozim.

18. Deputat oʻz ishi haqida saylovchilarni belgilangan tartibda vaqti-vaqti bilan, shu jumladan ommaviy axborot vositalaridan foydalangan holda xabardor qiladi. Deputat tomonidan saylovchilarga taqdim etiladigan axborot toʻliq, toʻgʻri va xolisona boʻlishi kerak.

IV. Ommaviy chiqishlar chogʻidagi deputatlik odobi

19. Deputat ommaviy axborot vositalarida, matbuot konferensiyalarida, boshqa jamoat tadbirlaridagi chiqishlarida, omma oldidagi bayonotlarida davlat organlari va boshqa organlarning, tashkilotlarning, mansabdor shaxslarning va fuqarolarning faoliyatini sharhlaganda oʻz nutqida ularning shaʼni va qadr-qimmatiga putur yetkazadigan qoʻpol, haqoratomuz ibora va soʻzlarni qoʻllashga, asossiz ayblovlarga yoʻl qoʻyishga, bila turib yolgʻon va notoʻgʻri axborotdan foydalanishga, qonunga xilof xatti-harakatlarga daʼvat etishga haqli emas.

20. Agar deputatning omma oldidagi bayonotlarida fuqarolarning shaʼni hamda qadr-qimmatini kamsitadigan fikrlar mavjud boʻlsa, deputat oʻz fikrlarining yanglishligi yoki notoʻgʻriligini oshkora tan olishi hamda shaʼni, qadr-qimmatiga va ishchanlik obroʻsiga daxl qilingan fuqarodan, agar qonun hujjatlarida boshqa oqibatlar nazarda tutilmagan boʻlsa, kechirim soʻrashi shart.

21. Deputat boshqa deputatlarning kasbiy va shaxsiy jihatlarini oshkora shubha ostiga qoʻymasligi, tanqid qilmasligi lozim.

22. Deputat oʻziga rasman vakolat berilgan hollardagina Qonunchilik palatasi nomidan soʻzlashi mumkin.

23. Deputat rasmiy delegatsiyalar tarkibida chet davlatlarda boʻlgan paytida xizmat safarining maqsad va vazifalarini roʻyobga chiqarishga, Qonunchilik palatasining nufuzi va umuman davlat manfaatlarini himoya qilishga koʻmaklashishi, oʻzi borgan mamlakatning qonun hujjatlariga hamda rasmiy va norasmiy tadbirlarni oʻtkazish chogʻida umumiy qabul qilingan odob normalariga rioya etishi kerak.

V. Deputatning maqomidan gʻayriqonuniy ravishda foydalanishga yoʻl qoʻyilmasligi

24. Deputatning oʻz maqomidan fuqarolar, jamiyat va davlatning qonuniy manfaatlariga zarar yetkazadigan tarzda foydalanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

25. Deputat oʻz maqomidan oʻzi uchun, shuningdek oʻzining qarindoshlari va oʻziga yaqin boshqa shaxslar uchun manfaat, xizmatlar, tijoratga oid yoki boshqa naf olish maqsadida, shaxsiy masalalar boʻyicha turli davlat organlariga va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga murojaat qilishda foydalanmasligi, kasbga oid faoliyatni bajarganligiga bogʻliq haq olmasligi lozim.

26. Deputat deputatlik blankalaridan faqat deputatlik vakolatlarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan rasmiy soʻrovlar va boshqa hujjatlar uchun foydalanishi shart.

VI. Deputatlik vakolatlarini amalga oshirishi munosabati bilan deputat tomonidan olingan maʼlumotlarning oshkor etilmasligi

27. Deputat deputatlik vakolatlarini amalga oshirishi munosabati bilan oʻziga maʼlum boʻlib qolgan maʼlumotlarni, agar ushbu maʼlumotlar:

Qonunchilik palatasi, fraksiya, deputatlar guruhi, qoʻmita va komissiyaning yopiq majlislarida koʻrib chiqilgan masalalarga taalluqli boʻlsa;

davlat siri va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirga taalluqli boʻlsa;

deputatning daxlsizligini cheklashga yoki deputat tomonidan ushbu Qoidalarning buzilganligi bilan bogʻliq boʻlsa;

saylovchining yoki boshqa shaxsning shaxsiy hayotiga oid siri boʻlsa va deputatga ularni oshkor etmaslik sharti bilan ishonib maʼlum qilingan boʻlsa, oshkor etmasligi lozim.

28. Deputat davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar, mansabdor shaxslar tomonidan oʻziga taqdim etilgan rasmiy xizmatga oid maʼlumotdan shaxsiy naf koʻrish uchun foydalanishga haqli emas.

VII. Xizmatdan tashqari vaqtdagi deputatlik odobi

29. Deputat xizmatdan tashqari vaqtda deputatning yuksak nomiga dogʻ tushiradigan, oʻzining shaʼni, qadr-qimmati va kasbiy obroʻsiga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining nufuziga va umuman davlat manfaatlariga putur yetkazadigan xatti-harakatlardan tiyilishi shart.

Shaxsiy oʻzaro munosabatlarda deputat oʻzini kamtar, halol, xushmuomala tutishi va hech kimga nisbatan qoʻpol munosabatda boʻlmasligi lozim.

30. Kundalik turmushda odob normalariga rioya etish ushbu Qoidalarning ajralmas qismidir.

Deputat kiyinishi uslubining sipoligi va kamtaronaligi bilan ajralib turishiga harakat qilishi shart. Deputat ayniqsa deputatlik vakolatlarini amalga oshirish chogʻida ortiqcha gʻashga tegadigan kiyim-bosh kiymasligi, bezaklar va boshqa aksessuarlar taqmasligi kerak.

VIII. Yakunlovchi qoidalar

31. Ushbu Qoidalar buzilgan taqdirda deputatning xulq-atvori toʻgʻrisidagi masala Komissiya tomonidan koʻrib chiqilishi yoki Qonunchilik palatasi koʻrib chiqishi uchun kiritilishi mumkin.

Komissiya ushbu Qoidalarni buzgan deputatga nisbatan quyidagi taʼsir koʻrsatish choralarini qoʻllashga haqli:

deputatga ushbu Qoidalarni buzishga yoʻl qoʻyilmasligini koʻrsatib oʻtgan holda ogohlantirish berish;

deputatdan Komissiyaning yoki Qonunchilik palatasining majlisida uzr soʻrashni talab etish.

Komissiya deputat tomonidan ushbu Qoidalarning buzilishiga yoʻl qoʻyilganligi faktini Qonunchilik palatasi majlisida oʻqib eshittirishi mumkin.

32. Qonunda nazarda tutilgan alohida hollarda deputatning vakolatlari Qonunchilik palatasining qarori bilan muddatidan ilgari tugatilishi mumkin. Bunday masalani koʻrib chiqish uchun deputatning yuksak nomiga dogʻ tushiradigan xulq-atvor asos boʻlishi mumkin.

33. Deputat tomonidan umumiy qabul qilingan odob normalarini, deputatlik odobini qoʻpol tarzda buzadigan, deputatning yuksak nomiga dogʻ tushiradigan va davlat hokimiyati vakillik organlarining obroʻsiga putur yetkazadigan xatti-harakatlar, nojoʻya ishlar sodir etilgan taqdirda, u qonunda belgilangan tartibda chaqirib olinishi mumkin.