Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 1996-yil 20-dekabrdagi “Himoya huquqini taʼminlovchi qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida”gi qarorining bajarilishi haqida (17-son)

24.09.1999

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining

Qarori

Oliy sudning jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati raisining “Himoya huquqini taʼminlovchi qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida”gi Plenum qarorining bajarilishi haqidagi maʼruzasini muhokama qilib, Plenum, ushbu Qarorning qabul qilinishi jinoyat sudlov ishlarining yurituvini demokratlashtirishga, fuqarolarning huquqlarini himoya qilishni kuchaytirishga xizmat qilganini qayd etadi.

Shuning bilan birga tergov organlari va sudlar koʻp hollarda har bir shaxsning himoya huquqiga egaligi haqidagi jinoyat-protsessual qonunchilik talablarining oʻta muhimligiga, ish holatlarini har tomonlama, tekshirishni taʼminlovchi sudda ishlarni yuritishda taraflarning oʻzaro tortishuv tamoyiliga, ayblanuvchini yoki sudlanuvchini ham fosh qiladigan, ham oqlaydigan holatlarni aniqlashga, oxir-oqibatda esa har bir ishning haqiqiy holatini xolisona aniqlashga yetarlicha baho bermayaptilar.

Koʻp ishlar boʻyicha fuqaro ushlangan paytdan boshlab himoyachilar qatnashmagan, uning huquqlari hamma vaqt ham yetarli darajada aniq tushintirilmagan, agar ayblanuvchi yoki sudlanuvchi hibsda saqlanayotgan taqdirda himoyachi u bilan miqdori va muddati cheklanmagan holda holi uchrashuv oʻtkazishga haqliligi haqidagi qonun talabi koʻp hollarda inkor qilib kelingan.

Yoʻl qoʻyilayotgan qonun buzilishlar qator hollarda ruxsat etilmagan tergov usullarini qoʻllash, ruhiy va jismoniy tarzda koʻrsatmalar berishga majbur qilish, asoslantirilmagan holda ushlab turish, hibsga olish va hatto sudlashda ifodalangan fuqarolar huquqlarining Konstitutsiyaviy kafolatlarining qoʻpol buzilishiga olib keldi.

Oliy sud qonunga xilof ravishda yigʻilgan dalillar yuridik kuchga ega emasligi va oqibatda ular sud tomonidan rad qilinishini koʻrsatib oʻtgan boʻlsada, sudlar qayd etilgan noqonuniy harakatlarga baho berishda zaruriy qatʼiyatlik koʻrsatmayapti, gumonlanuvchi tomonidan himoyachining ishtirokisiz aybini boʻyniga olganligi holatiga har doim ham tanqidiy baho bermayapti.

Sud ishlarini yuritishda taraflarning teng huquqliligi, dalillar taqdim qilish, ularni tekshirishda ishtirok etish, iltimosnoma berishda teng imkoniyatlarga egaligi va boshqa tamoyillarining buzilishiga yoʻl qoʻyilmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasi “Advokatlik faoliyatining kafolatlari va advokatlarning ijtimoiy himoyasi toʻgʻrisida”gi Qonuniga binoan, himoyachi taraf sifatida, sud ishlarini yuritishniig hamma bosqichida protsessning barcha ishtirokchilari bilan teng huquqlarga ega.

Qonunlarni ijro qilishda yoʻl qoʻyilayotgan kamchiliklarni bartaraf qilish, jinoyat, sudlov ishlarida himoyaga boʻlgan huquqqa qatʼiy rioya qilish maqsadida, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Plenumi qaror qiladi:

1. Dastlabki tergov organlari va sudlarning eʼtibori himoyaga boʻlgan huquqni kafolatlovchi jinoyat-protsessual qonunchilikning hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 1996-yil 20-dekabrdagi “Himoya huquqini taʼminlovchi qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida”gi qarorining jiddiy buzilayotganligiga qaratilsin.

2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudi, jinoyat ishlari boʻyicha viloyat, Toshkent shahar sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi raislari fuqarolarning himoyaga boʻlgan huquqlariniig buzilishini bartaraf qilish, jinoyat sudlov ishlarining yurituvida himoyachining haqiqiy ishtirokini va sud protsessida taraflarning tengligini taʼminlash choralarini koʻrsinlar.

3. Ushbu qonunchilikka rioya qilinishi muntazam tahlil qilib borilsin, apellyatsiya, kassatsiya va nazorat bosqichlarining roli kuchaytirilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi U. MINGBOYEV

Plenum kotibi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi A. A. Muhammadiyev

Toshkent sh.,

1999-yil 24-sentabr,

17-son