Oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha hamkorlik toʻgʻrisida

06.06.2012

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan Xitoy Xalq Respublikasi Hukumati oʻrtasida

Bitim

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati va Xitoy Xalq Respublikasi Hukumati (keyingi oʻrinlarda “Tomonlar” deb ataluvchilar),

oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha ikki tomonlama hamkorlikni kengaytirish, bir Tomon hududidan boshqa Tomon hududiga zararli organizmlar olib kirilishi va tarqalishining oldini olish hamda oʻsimlik mahsulotlari va oʻsimlik resurslarini himoya qilish maqsadida,

Tomonlar oʻrtasida iqtisodiy va savdo munosabatlarini rivojlantirish, texnikaviy almashinuvlar oʻtkazish maqsadida,

quyidagilar toʻgʻrisida kelishib oldilar:

1-modda TAʼRIFLAR

Ushbu Bitim maqsadlari uchun quyidagi atamalar qoʻllaniladi:

1. “Zararli organizm” — oʻsimliklar yoki oʻsimlik mahsulotlari uchun zararli boʻlgan har qanday oʻsimlik, hayvon yoxud kasallik qoʻzgʻatuvchi agent turlari yoki biotiplari.

2. “Oʻsimliklar” — tirik oʻsimliklar va ularning qismlari, shu jumladan urugʻlar va germoplazma.

3. “Oʻsimlik mahsulotlari” — oʻsimliklardan olingan qayta ishlanmagan material (shu jumladan don), shuningdek oʻz tabiati yoki qayta ishlash usuli bilan zararli organizmlar introduksiyasi va tarqalishi xavfini keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan qayta ishlangan mahsulotlar.

4. “Karantindagi zararli organizm” — hozircha mavjud boʻlmagan yoki keng tarqalmagan, rasmiy nazorat qilinadigan, xavf ostidagi hudud uchun potensial iqtisodiy ahamiyatga ega boʻlgan zararli organizm.

5. “Tartibga solinadigan karantinda boʻlmagan zararli organizm” — ekiladigan va oʻtqaziladigan materialda mavjud boʻlishi ushbu oʻsimliklardan foydalanishga iqtisodiy jihatdan nomaqbul taʼsir koʻrsatuvchi va shu sababli import qiluvchi Tomon hududida tartibga solinadigan karantinda boʻlmagan zararli organizm.

6. “Karantin nazoratidagi material” — zararli organizmlarni yashirishi yoki ularni tarqatishi mumkin boʻlgan, ayniqsa xalqaro tashishlar chogʻida fitosanitariya choralarini koʻrish zarur boʻlgan har qanday oʻsimlik, oʻsimlik mahsuloti, saqlash joyi, oʻrash va transport vositasi, konteyner, tuproq va boshqa har qanday organizm, obyekt yoki material.

7. “Fitosanitar sertifikati” — Oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha xalqaro konvensiyada tasdiqlangan shaklda tayyorlangan sertifikat.

8. “Import karantin ruxsatnomasi” — belgilangan fitosanitariya talablariga asosan ushbu tovarni import qilishga ruxsat berish toʻgʻrisidagi rasmiy hujjat.

2-modda HAMKORLIK

1. Tomonlar oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha ikki tomonlama hamkorlikni amalga oshiradilar va rivojlantiradilar. Tomonlar ushbu Bitim doirasida oʻz davlatlarining milliy qonunchiligiga muvofiq hamkorlik qiladilar.

2. Tomonlar oʻz hududlarida zararli organizmlarni bartaraf qilish va nazorat qilishni kuchaytiradilar hamda karantindagi va tartibga solinadigan karantinda boʻlmagan zararli organizmlarning bir Tomondan boshqa Tomonga tarqalishining oldini olish boʻyicha zarur choralarni koʻradilar.

3-modda VAKOLATLI ORGANLAR

Quyidagilar ushbu Bitim qoidalarini muvofiqlashtirish va amalga oshirish boʻyicha Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari hisoblanadi:

Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan: — Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi,

Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi.

Xitoy Xalq Respublikasi tomonidan: — Xitoy Xalq Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi,

Xitoy Xalq Respublikasi Sifat, nazorat, inspeksiya va karantin boʻyicha bosh maʼmuriyati.

4-modda ChEGARA NAZORATI TARTIB-QOIDALARI

Bir Tomondan boshqa Tomonga tashilayotgan karantin nazoratidagi materiallar davlatning quyidagi yoʻriqnomalariga javob berishi lozim:

1. Bir Tomondan olib kelingan karantin nazoratidagi materiallar import qiluvchi Tomonning karantin boʻyicha qonun va qoidalariga javob berishi lozim. Puxta karantin tekshiruvi karantin nazoratidagi materiallar eksport qilingunga qadar oʻtkazilishi lozim va eksport qiluvchi Tomon tarafidan rasmiylashtirilgan, tovarlarning karantindagi zararli organizmlardan hamda boshqa Tomon uchun karantin ahamiyatiga ega boʻlgan tartibga solinadigan karantinda boʻlmagan zararli organizmlardan holi ekanini tasdiqlovchi fitosanitar sertifikati ilova qilinishi lozim. Fitosanitar sertifikati ingliz tilida va eksport qiluvchi Tomonning rasmiy davlat tilida rasmiylashtirilishi lozim.

2. Tomonlar zararli organizmlarni olib oʻtishi mumkin boʻlgan poxol, barglar va boshqa oʻsimlik materiallaridan oʻram va idishda foydalanishi mumkin emas, qogʻoz va sintetik materiallar bundan mustasno. Konteynerlar, idishlar, oʻramlarga karantin ishlovi berilishi lozim.

3. Tarkibida tuproq boʻlgan yuk va tovarlarni bir Tomondan boshqa Tomonga eksport qilish taqiqlanadi.

5-modda INSPEKSIYA OʻTKAZISh

Tomonlar boshqa Tomon eksport qilayotgan tartibga solinadigan materiallarni davlatlarning oʻsimliklar karantini va muhofazasi qoidalariga muvofiq karantin nazoratidan oʻtkazish huquqiga ega.

Tartibga solinadigan materiallarning zararlanganligi yoki Tomonlarning karantin qoidalariga mos emasligi aniqlansa, Tomonlar materiallarni fitosanitar zararsizlantirish, qaytarib yuborish yoki yoʻq qilishdan iborat boʻlgan choralar koʻrishlari mumkin.

Import qiluvchi Tomon davlatining vakolatli organlari koʻrilgan choralar toʻgʻrisida darhol boshqa Tomon davlatining vakolatli organlariga yozma ravishda maʼlumot yuboradi.

Karantin nazoratidagi materiallarni fumigatsiya qilish, qaytarib yuborish, yoʻq qilish yoki boshqacha tarzda zararsizlantirish uchun haq toʻlash ularning egasi yoki agent hisobidan amalga oshiriladi.

6-modda IMPORT BOʻYIChA TALABLAR

Har ikki Tomon zararli organizmlarning, ayniqsa boshqa Tomon iqtisodiyotiga xavf solishi mumkin boʻlgan karantindagi zararli organizmlarning olib kirilishini bartaraf qilish uchun:

1. oʻsimliklar va oʻsimlik mahsulotlarini import qilish boʻyicha cheklovlar kiritadi yoki qoʻshimcha choralar qoʻllaydi;

2. oʻsimliklar va oʻsimlik mahsulotlarining import qilinishni taqiqlaydi.

7-modda NOTIFIKATSIYA

Tomonlar bir-birlariga karantindagi zararli organizmlarning olib kirilishi va tarqalishi hamda mazkur hodisalarni aniqlash holatlari toʻgʻrisida maʼlumotlar taqdim etadilar. Tomonlar olingan maʼlumotlarni uchinchi tomonga yuborishga haqli emas.

8-modda MAʼLUMOTLAR

Tomonlar bir-birlariga oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha amaldagi qonun va qoidalarini taqdim etadilar hamda karantindagi zararli organizmlarning qayta koʻrib chiqilgan roʻyxatini oʻz vaqtida yuboradilar.

Tomonlar ushbu Bitim doirasida birgalikdagi maslahatlashuvlar orqali va tenglik asosida oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha maʼlumot almashinuvini va hamkorlikni kengaytiradilar hamda oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha ekspertlar oʻrtasida texnikaviy tajriba almashinuvini qoʻllab-quvvatlaydilar. Bunday alamashinuv vositasida qoʻlga kiritilgan natijalar va maʼlumotlar boshqa Tomonning roziligisiz uchinchi tomonga berilishi mumkin emas.

Oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha har ikki Tomonni qiziqtirgan masalalar yuzasidan, qoidalarni muhokama qilish, ushbu Bitimga oʻzgartishlar kiritish va boshqa maqsadlarda zaruriyat tugʻilganda kengashlar oʻtkazilishi mumkin. Kengashlarni oʻtkazish sanasi, uchrashuv joyi, dasturi va sarf-xarajatlar Tomonlar roziligi asosida belgilanadi.

9-modda NIZOLARNI HAL ETISh

Ushbu Bitimni talqin qilish yoki amalga oshirish bilan bogʻliq barcha nizolar Tomonlarning oʻzaro kelishuvi asosida maslahatlashuvlar va muzokaralar oʻtkazish yoʻli bilan hal etiladi.

10-modda XALQARO BITIMLAR

Ushbu Bitim qoidalari Tomonlarning ular ishtirokchisi boʻlgan boshqa xalqaro shartnomalardan kelib chiquvchi huquq va majburiyatlariga yoki ularning xalqaro tashkilotlardagi aʼzoligiga daxl qilmaydi.

11-modda OʻZGARTISh VA QOʻShIMChALAR KIRITISh

Tomonlarning oʻzaro yozma kelishuviga asosan ushbu Bitimga alohida bayonnomalar bilan rasmiylashtiriladigan va ushbu Bitimning ajralmas qismi hisoblanuvchi hamda 12-moddada belgilangan tartibda kuchga kiruvchi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilishi mumkin.

12-modda BITIMNING KUChGA KIRIShI VA BEKOR QILINIShI

Ushbu Bitim Tomonlardan uning kuchga kirishi uchun zarur boʻlgan davlat ichki protseduralarining toʻla bajarilgani toʻgʻrisidagi oxirgi yozma xabarnoma diplomatik kanallar orqali olingan kundan boshlab oʻttiz kun oʻtishi bilan kuchga kiradi.

Ushbu Bitim besh yil muddatga tuziladi va agar Tomonlardan biri ushbu Bitim amal qilish muddatining tugashidan kamida olti oy oldin uning amal qilishini toʻxtatish maqsadi toʻgʻrisida diplomatik kanallar orqali yozma ravishda xabardor qilmasa, keyingi besh yillik muddatlarga oʻz-oʻzidan uzaytiriladi. Bitimni yangilash yuqorida belgilangan amaliyot asosida amalga oshiriladi.

2012-yil 6-iyunda Pekin shahrida har biri oʻzbek, xitoy va ingliz tillarida boʻlgan ikki nusxada tuzildi, bunda barcha matnlar bir xil kuchga ega.

Ushbu Bitim qoidalarini talqin qilishda ixtiloflar yuzaga kelganda ingliz tilidagi matn ustuvor hisoblanadi.

(imzolar)