Yoʻlovchilar va yuklarni avtomobilda xalqaro tashish toʻgʻrisida

28.10.2002

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI HUKUMATI BILAN VENGRIYA RESPUBLIKASI HUKUMATI OʻRTASIDA

Bitim

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan Vengriya Respublikasi Hukumati bundan keyin “Ahdlashuvchi Tomonlar” deb ataluvchilar,

davlatlar oʻrtasida xalqaro avtomobil qatnovi sohasidagi hamkorlikni yanada rivojlantirish zarurligiga amal qilib,

ikkala davlat oʻrtasida avtomobil qatnovini amalga oshirishni, shuningdek oʻz davlatlarining hududlari orqali tranzit tashishni yengillashtirishga intilib,

ushbu masalalarni oʻzaro yordam, hamkorlik va oʻzaro manfaat ruhida hal qilishni istab,

quyidagilar toʻgʻrisida ahdlashib oldilar:

I qism QOʻLLANISh SOHASI VA ATAMALAR TUShUNChASI

1-modda

1. Ahdlashuvchi Tomonlar ushbu Bitim orqali Oʻzbekiston Respublikasi bilan Vengriya Respublikasi oʻrtasida, ularning hududlari orqali tranzit bilan xalqaro yoʻlovchi va yuk tashishlarni, shuningdek Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining hududida roʻyxatdan oʻtgan avtotransport vositalari tomonidan bajariladigan uchinchi davlatlarga yoki ulardan qilinadigan tashishlarni tartibga soladilar.

2. Ushbu Bitim Ahdlashuvchi Tomonlarning ular ishtirok etgan xalqaro shartnomalardan kelib chiqadigan huquq va majburiyatlariga daxl qilmaydi.

2-modda

Ushbu Bitim maqsadlarida

“Tashuvchi” atamasi:

Oʻzbekiston Respublikasida yoki Vengriya Respublikasida asosiy joylashgan oʻrniga ega boʻlgan, avtotransport vositasi roʻyxatdan oʻtkazilgan davlatda amalda boʻlgan milliy qonunchilikka muvofiq toʻlov evaziga yoki oʻz hisobidan xalqaro yoʻlovchilar yoki yuk tashishlarni bajarishga vakolatli boʻlgan har qanday jismoniy yoki yuridik shaxs, shuningdek Vengriya Respublikasi uchun yuridik shaxs boʻlmagan iqtisodiy jamiyatni anglatadi.

“Avtotransport vositasi” atamasi

yoʻlovchilarni tashishda:

texnik talablariga koʻra haydovchi oʻrnini ham qoʻshib hisoblaganda 9 dan ortiq oʻrindiqqa ega boʻlgan, yoʻlovchilarni tashish uchun moʻljallangan mexanik kuch bilan ishlaydigan har qanday avtobus yoki yoʻl avtotransport vositasi, shuningdek shaxsiy yukini tashish uchun tirkamani;

yuk tashishda:

yuklar tashish uchun moʻljallangan mexanik kuch bilan ishlaydigan har qanday avtotransport vositasini yoki avtopoyezdning shatagi Ahdlashuvchi Tomonlardan birining davlati hududida roʻyxatdan oʻtkazilgan degan shart bilan tirkama yoki yarim tirkamani ham qoʻshganda texnik talablarga koʻra qayta yigʻilgan avtotransport vositasini anglatadi.

“Yoʻlovchilarni avtobusda muntazam tashish” atamasi:

Ahdlashuvchi Tomon davlatlarining vakolatli organlari oʻrtasida avvaldan kelishilgan yoʻnalish, jadval, tarif va tashuvchi yoʻlovchi oladigan/tushiradigan toʻxtash bekatlari boʻyicha avtobusda amalga oshiriladigan yoʻlovchi tashishni anglatadi.

“Yoʻlovchilarni avtobusda nomuntazam tashish” atamasi:

“Yoʻlovchilarni avtobusda muntazam tashish” tushunchasiga kirmaydigan qolgan barcha yoʻlovchi tashishlarni anglatadi.

“Kabotaj tashish” atamasi:

Bir Ahdlashuvchi Tomon davlatining tashuvchisi tarafidan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida joylashgan ikki punkt oʻrtasida bajariladigan tashishni anglatadi.

II qism YOʻLOVChILAR TAShISh

3-modda

1. Ushbu Bitimga muvofiq avtobusda yoʻlovchilar tashish, mazkur moddaning 5-bandida koʻrsatilgan tashishlardan tashqari, ruxsatnomalar asosida amalga oshiriladi.

2. Avtobuslarda muntazam yoʻlovchi tashuvlarini amalga oshirish uchun ruxsatnomalar, Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlari vakolatli organlari oʻrtasida oʻzaro kelishuv asosida beriladi.

Har ikkala Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining vakolatli organi yoʻnalishning oʻz davlat hududidan oʻtadigan qismiga ruxsatnomalar beradi.

Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari oʻzaro kelishuv asosida ruxsatnomalar berish talablarini, shu jumladan, ruxsatnomaning qoʻllanish muddati, jadvali va qoʻllaniladigan tariflarni belgilaydilar.

3. Avtobusda muntazam yoʻlovchilar tashishni amalga oshirish uchun ruxsatnomalar berishga talabnomalar Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari orqali bir-biriga yuboriladi. Talabnomada harakat yoʻnalishi, jadval va tarif, hamda harakatning moʻljallanayotgan ochilish vaqti haqida maʼlumotlar boʻlishi kerak.

4. Talabnoma mazmuni va shakli, shuningdek ruxsatnomalar turlari Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari tomonidan belgilanadi.

5. Avtobusda yoʻlovchilar tashishni amalga oshirishda quyidagi hollarda ruxsatnomalar talab etilmaydi:

a) agar bitta personal tarkibdagi guruh avtotransport vositasi roʻyxatga olingan Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida boshlangan va tugallanadigan, butun safar davomida bitta avtotransport vositasida tashilsa va ushbu safar mobaynida yoʻlovchilarning personal tarkibi oʻzgarmay qolganda;

b) agar bitta personal tarkibdagi guruh avtotransport vositasi roʻyxatga olingan Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida boshlangan va boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida tugallanadigan, butun safar davomida bitta avtotransport vositasida bir tomonga tashilsa va tashishni amalga oshirganidan keyin avtobus boʻsh qaytganda;

v) tranzit harakatdagi nomuntazam tashish hollarida.

6. Boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududidan, avval xuddi shu tashuvchi olib borib qoʻygan yoʻlovchilar guruhini orqaga tashish uchun boʻsh avtobuslarning kirishlarida ruxsatnomalar talab etilmaydi.

7. Nosoz avtotransport vositasi ekspluatatsiyaga loyiq avtobus bilan almashtirilganda ruxsatnomalar talab etilmaydi, avtobus bunda faqat ushbu moddaning 5-chi va 6-bandlarida koʻrsatilgan tavsifga ega tashuvlarni amalga oshirayotgan boʻlishi kerak.

8. Muntazam tashuvlardan tashqari boshqa hamma tashuvlar davomida yoʻlovchilar roʻyxati avtobusda boʻlishi kerak.

4-modda

Mazkur Bitim 3-moddasining 5-chi va 6-bandlarida aytib oʻtilgan hollardan tashqari, bir Tomon davlati hududiga boshqa Tomon avtobuslarining boʻsh kirishlari uchun, ushbu Tomon davlati vakolatli organi tomonidan beriladigan alohida ruxsatnoma talab etiladi.

III qism YuKLARNI TAShISh

5-modda

1. Ahdlashuvchi Tomonlar hududlari oʻrtasida, ularning hududlari orqali tranzit tarzda oʻtadigan va uchinchi davlatga tranzit tarzda boradigan yoki uchinchi davlatdan keladigan yuklarni tashish Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlari vakolatli organlari beradigan ruxsatnomalar asosida amalga oshiriladi, ushbu Bitimning 6-moddasida koʻrsatilgan tashishlar bundan mustasnodir.

2. Har bir reys va har bir avtotransport vositasiga alohida ruxsatnoma berilishi kerak. Xar bir ruxsatnoma bir marta borish va qaytishni amalga oshirish huquqini beradi. Ahdlashuvchi Tomonlardan birining davlat hududiga kirayotgan boʻsh avtotransport vositasi uchun ham ruxsatnoma talab qilinadi. Yuklarni avtopoyezd bilan tashishda, ruxsatnoma faqat shatak uchun boʻlishi kerak.

3. Ruxsatnoma ikki xil boʻladi:

a) universal ruxsatnomalar (ikki tomonlama/tranzit), ular asosida har ikkala Ahdlashuvchi Tomon davlat hududlari oʻrtasidagi tashuvlar va boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlat hududi orqali bajariladigan tashuvlar amalga oshiriladi;

b) uchinchi davlatga ruxsatnomalar, ular asosida boshqa Ahdlashuvchi Tomondan uchinchi davlatga yoki uchinchi davlatdan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlatiga tashuvlar amalga oshiriladi.

4. Mazkur moddaning 3-bandida koʻrsatilgan ruxsatnomalar quyidagi turlarda boʻlishi mumkin:

a) soliq/toʻlovlarni toʻlab (Oʻzbekiston Respublikasida kirish uchun toʻlov, Vengriya Respublikasi hududida avtotransport vositasiga soliq);

b) ushbu bandning a) kichik bandida koʻrsatilgan soliq/toʻlovlarni toʻlamasdan.

5. Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari har yili ushbu Bitimning 14-moddasi 1-bandida koʻrsatilgan, Qoʻshma Komissiyaning uchrashuvlarida, oʻzaro tenglik asosida beriladigan, soliq/toʻlovlarni toʻlamasdan, hamda soliq/toʻlovlarni toʻlab, avtomobil tashuvchilariga tashishlarni amalga oshirish huquqini beruvchi ruxsatnomalar miqdorini aniqlashadi.

6. Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari bir-birlariga oʻzaro kelishilgan miqdordagi ruxsatnoma blankalarini beradilar. Har bir Ahdlashuvchi Tomon davlatining vakolatli organlari ruxsatnoma blankalarini mustaqil ravishda tayyorlaydilar.

7. Avtotransport vositasi roʻyxatdan oʻtgan davlatning vakolatli organi tashuvchilarga yuklarni tashish uchun ruxsatnoma beradi. Yuklarni tashish huquqini beruvchi ruxsatnoma, kimning nomiga berilgan boʻlsa, faqat oʻsha tashuvchi tomonidan ishlatishi mumkin, hamda uning boshqa shaxsga berilishi mumkin emas.

8. Ushbu Bitimda aytib oʻtilgan ruxsatnomalar boshqa Tomon davlati hududida amalga oshirilayotgan tashuv mobaynida avtotransport vositasida boʻlishi shart va tekshirish huquqiga ega boʻlgan organlar talablariga koʻra koʻrsatilishi kerak.

9. Ruxsatnomalar 1 taqvim yilga haqiqiydirlar va keyingi yilning 31-yanvarigacha.

6-modda

1. Quyidagi tashuvlar uchun ruxsatnoma, hamda soliq va toʻlovlar (Oʻzbekiston Respublikasi hududida kirish uchun toʻlov, Vengriya Respublikasi hududida avtotransport vositasiga soliq) toʻlash talab etilmaydi:

a) koʻchayotganda koʻchar mumkin boʻlgan mulkni tashishda;

b) yarmarkalar va koʻrgazmalar uchun moʻljallangan eksponatlar, uskunalar va materiallarni tashishda;

v) sport tadbirlarini oʻtkazish uchun moʻljallangan transport vositalari, hayvonlar, shuningdek sport jihozlari va mulkni tashishda;

g) teatr dekoratsiyalari va rekviziti, musiqa asboblari, kinoni suratga olish, radioeshittirishlar, televizion koʻrsatuvlar va sirk tomoshalari uchun moʻljallangan uskunalarni tashishda;

d) vafot etganlarning qoldiqlari va xoklarini tashishda;

e) shikastlangan transport vositalarini tashishda;

j) insonparvarlik yordamini tashishda;

z) pochta joʻnatmalarini tashishda;

i) toʻla ogʻirligi, tirkamalarni ham qoʻshib hisoblaganda 6 tonnadan yoki yuk koʻtarishi, tirkamalarni ham qoʻshib hisoblaganda 3,5 tonnadan oshmaydigan yuk avtotransport vositalari bilan yuk tashishda;

y) Tomonlar davlatlaridan birining tashuvchilari uchun sotib olingan yuk avtotransport vositalarining (avtopoyezdlarining) dastlabki boʻsh holatida bir joydan boshqa joyga koʻchirishda.

2. Yuk avtotransport vositasi roʻyxatga olingan davlatga qaytarilishi kerak boʻlgan yoki uchinchi davlat hududiga tashilishi kerak boʻlgan hollardagina ushbu moddaning 1-bandi b), v), g) kichik bandlarida nazarda tutilgan istisnolar amal qiladi.

IV qism UMUMIY QOIDALAR

7-modda

Yoʻlovchi va yuklarning kabotaj tashuviga ruxsat etilmaydi. Bunday tashuvlarni amalga oshirish uchun Tomon davlatlarining vakolatli organlari mustasno hollarda ruxsatnoma berishlari mumkin.

8-modda

1. Avtotransport vositasi haydovchisi u boshqarayotgan avtotransport vositasi toifasiga mos Yoʻl harakati toʻgʻrisidagi OON/EEK Konvensiyasi (1968-y.) talabiga javob beruvchi milliy yoki xalqaro haydovchilik guvohnomasiga va avtotransport vositasini roʻyxatga olish toʻgʻrisidagi milliy hujjatlarga ega boʻlishi kerak.

2. Ahdlashuvchi Tomon davlatlari tashuvchilari va avtotransport vositalari haydovchilari, hududida tashishlar bajarilayotgan davlatda amal qilayotgan yoʻl harakati qoidalari va huquqiy meʼyorlarga rioya etishlari shart.

3. Xalqaro tashishlarni amalga oshiradigan avtotransport vositalari oʻz davlatlarining milliy roʻyxatga olish va farqlovchi belgilariga ega boʻlishlari kerak. Yuk avtomobillari yoki avtomobil shatakchilari Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining roʻyxatga olish va farqlovchi belgilariga ega boʻlgandagina, tirkamalar va yarim tirkamalar boshqa mamlakatlarning roʻyxatga olish va farqlovchi belgilariga ega boʻlishlari mumkin.

4. Ogʻirligi yoki oʻlchamlari boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlatida belgilangan maksimal meʼyordan ortiq boʻlgan maxsus avtopoyezdlarda yuklarni tashishni, faqat shu Ahdlashuvchi Tomon davlati vakolatli organlaridan maxsus ruxsatnoma olgandan keyingina boshlash mumkin.

Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari maxsus ruxsatnoma olish uchun berilgan iltimosnomaga uni olgan kundan boshlab 10 kun muddat ichida javob berishlari kerak.

5. Agar ushbu moddaning 4-bandida koʻrsatilgan ruxsatnomada avtotransport vositasining muayyan harakat yoʻnalishi boʻyicha harakatlanishi belgilab qoʻyilgan boʻlsa, tashish faqat shu harakat yoʻnalishi boʻyicha amalga oshirilishi kerak.

6. Xavfli yuklarni Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlari hududlari boʻylab tashish, Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining milliy qonunchiligiga muvofiq va ikkala Ahdlashuvchi Tomonlar ishtirok etgan xalqaro kelishuvlar asosida amalga oshiriladi.

9-modda

Ushbu Bitimda koʻrsatilgan yoʻlovchi va yuklarni tashish, uchinchi shaxslarga yetkazilgan zarar uchun avtotransport vositalari egalarining javobgarligi majburiy sugʻurtalangani haqidagi polis asosida amalga oshiriladi. Tashuvchi koʻrsatilgan tashishlarni bajarayotgan har bir avtotransport vositasi uchun boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida amalda boʻlgan bunday majburiy sugʻurta haqidagi Shartnomani tuzishi lozim.

10-modda

Yoʻlovchi va yuk tashishlarni amalga oshirishni tashkil etish maqsadida bir Ahdlashuvchi Tomon davlati vakolatli organi boshqa Tomon davlati vakolatli organi bilan oʻzaro kelishuv asosida Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlari hududlarida oʻz vakolatxonalarini tashkil etishlari mumkin.

11-modda

1. Ushbu Bitimga asosan tashuvlar amalga oshirilayotganda quyidagilar boshqa Ahdlashuvchi Tomon hududiga olib kirilayotganda bojxona yigʻimlari, soliqlar, boj va ruxsatnomalardan oʻzaro ozod qilinadi:

a) har bir avtotransport vositasi modeli uchun tayyorlovchi zavod tomonidan moʻljallangan, texnologiyasi va konstruksiyasi jihatidan motorni yoqilgʻi bilan taʼminlash tizimi bilan bogʻliq sigʻimlardagi yoqilgʻi;

b) tashish vaqtida ishlatish uchun zarur miqdordagi moylash materiallari;

v) boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududiga olib kirilayotgan va aniq ishlatilishi tasdiqlangan, tashishni amalga oshirayotgan shikastlangan avtotransport vositasini taʼmirlash uchun moʻljallangan ehtiyot qismlar va asboblar.

2. Foydalanilmagan ehtiyot qismlar orqaga olib chiqib ketilishi, almashtirilgan ehtiyot qismlar esa qaytarib olib chiqilishi yoki yoʻq qilishning bojxona rejimiga yoxud tegishli Ahdlashuvchi Tomon davlatining bojxona qonunlarida belgilangan tartibda boshqa bojxona rejimiga topshirilishi lozim.

3. Ushbu Bitim asosida tashishlarni amalga oshiradigan va soliq/toʻlovlarni toʻlamasdan ruxsatnomalarga ega boʻlgan avtotransport vositalari, avtotransport vositalariga ega boʻlganlik hamda undan foydalanishga bogʻliq yigʻim va toʻlovlardan ozod qilinadi.

4. Mazkur moddaning 3-bandi, avtostradalarning maʼlum bir qismidan, tunnellardan, koʻprik va boshqa injener-texnik yoʻl qurilmalaridan oʻtishda olinadigan soliq, toʻlov va yigʻimlarga, hamda Tomon davlatlari milliy qonunchiligi bilan belgilangan avtomobilning hajmi va/yoki yuk koʻtarish normalarining meʼyordan oshib ketishi uchun solinadigan jarimalarga daxl qilmaydi.

12-modda

Chegara, bojxona, sanitariya, veterinariya va fitosanitariya nazoratiga hamda tashqi muhit va tabiatni muhofaza qilish nazoratiga nisbatan Tomonlar davlatlari milliy qonunchiligi qoidalari, hamda ikkala Tomon qatnashchisi boʻlgan xalqaro shartnomalar qoidalari qoʻllaniladi.

13-modda

Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari tez tibbiy yordamga muhtoj shaxslarni tashishda, avtobuslarda yoʻlovchilarni muntazam tashishda va hayvonlar, tez buziladigan hamda xavfli yuklarni avtomobil transportida tashishda chegara, bojxona, sanitariya, veterinariya va fitosanitariya nazoratini navbatdan tashqari amalga oshiradilar.

14-modda

1. Ushbu Bitim qoidalarini bajarish va vujudga kelayotgan nizoli masalalarni tezda hal etish uchun Ahdlashuvchi Tomonlar oʻz davlatlari vakolatli organlari vakillaridan Qoʻshma Komissiyani tashkil etishlari mumkin. Qoʻshma Komissiya majlislari yiliga kamida bir marta Ahdlashuvchi Tomonlar davlat hududlarida navbat bilan oʻtkaziladi.

2. Qoʻshma Komissiya mazkur Bitimga oʻzgartirish yoki qoʻshimchalar kiritish haqida takliflarni ilgari surishi mumkin. Bunday oʻzgarish yoki qoʻshimchalar har ikkala Ahdlashuvchi Tomon ularni tasdiqlagani toʻgʻrisidagi notalar bilan almashilgan kundan boshlab kuchga kiradi.

15-modda

1. Ushbu Bitim qoidalari buzilgan holda avtotransport vositasi roʻyxatga olingan Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlari vakolatli organlari hududida qoida buzilgan ikkinchi davlat vakolatli organlari iltimosiga koʻra, oʻz davlatlaridagi amaldagi qonunlardan qatʼi nazar, quyidagi tadbirlardan birini bajarishga majburdirlar:

a) qoida buzgan tashuvchiga ogohlantirish berish;

b) qoida buzgan tashuvchiga qoidabuzarlik takrorlangan holda tashishlarni amalga oshirishga ruxsatnoma muayyan muddatga bekor qilinadi yoxud mazkur bandning v) kichik bandiga muvofiq bekor qilinadi degan mazmunda ogohlantirish berish;

v) ushbu Bitim asosida berilgan ruxsatnomani muayyan muddatga bekor qilish yoxud butunlay bekor qilish.

2. Boshqa Tomon davlatining vakolatli organlari koʻrilgan choralar haqida xabardor qilinishlari shart.

16-modda

1. Ushbu Bitim Ahdlashuvchi Tomonlar uning kuchga kirishi uchun zarur boʻlgan davlat ichki protseduralarini bajarganliklarini tasdiqlovchi oxirgi yozma xabarnoma olingan sanadan boshlab 30 kun oʻtgach kuchga kiradi.

2. Ushbu Bitim belgilanmagan muddatga tuzilgan va Tomonlardan biri uning amal qilishini toʻxtatish toʻgʻrisidagi oʻz niyatidan diplomatik kanallar orqali boshqa Ahdlashuvchi Tomonni xabardor qilgan kundan boshlab olti (6) oy oʻtgunga qadar amal qiladi.

Budapesht shahrida 2002-yil 28-oktabrda ikki asl nusxada, har biri oʻzbek, venger va rus tillarida tuzildi, bunda barcha matnlar bir xil kuchga ega.

Ushbu Bitim qoidalarini talqin qilish maqsadida rus tilidagi matndan foydalaniladi.

(imzolar)