Respublikada veksel muomalasini tartibga solish borasidagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida (PF-1738-son)

19.03.1997

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

Veksellarni chiqarish va ularning muomalasi mexanizmini takomillashtirish, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning shartnoma majburiyatlarini bajarishlari uchun moliyaviy javobgarligini oshirish, ular chiqargan veksellarning puli oʻz vaqtida qaytarilishini taʼminlash maqsadida:

1. Belgilab qoʻyilsinki:

mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, moliyaviy barqaror korxonalar va tashkilotlar, shuningdek tijorat banklari uzogʻi bilan uch oy muddatga, alohida hollarda esa olti oy muddatgacha veksellar chiqarish huquqiga egadirlar;

korxonalar va tashkilotlarga aniq yetkazib berilayotgan tovarlar (ishlar, xizmatlar) uchun hisob-kitob qilishga ularda vaqtincha yetishmayotgan pul mablagʻlarini qoplash uchungina veksellar chiqarishga yoʻl qoʻyiladi, bunda xizmat koʻrsatuvchi bank tomonidan veksel kafolati (aval) rasmiylashtirilishi shart;

tijorat banklari tomonidan veksel chiqarish faqat Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.

Veksellarni trast boshqaruviga topshirish, shuningdek kreditlarni veksellar bilan berish man qilinadi.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bir hafta muddatda quyidagilarni ishlab chiqib, tasdiqlasin:

korxonalar, tashkilotlar va tijorat banklari tomonidan veksellar chiqarish huquqini olishga boʻlgan talablar roʻyxati va tartibi;

tijorat banklari tomonidan veksel kafolati (aval) ni rasmiylashtirish tartibi, bunda aval mabodo veksel beruvchi oʻz majburiyatlarini bajarmagan taqdirda veksel saqlovchiga veksel pulini oʻz vaqtida qaytarish boʻyicha xizmat koʻrsatuvchi bankning kafolati hisoblanadi. Shu narsa koʻzda tutilsinki, tijorat banki veksel beruvchi korxonaning moliyaviy ahvolini tekshirib koʻrgandan keyingina uning likvid aktivlari garovi evaziga avalni rasmiylashtirishi mumkin.

3. Tijorat banklari ushbu Farmonning 2-bandida koʻrsatilgan veksel chiqarish huquqini olishga nisbatan talablar roʻyxatiga muvofiq, aval olish uchun bankka murojaat qilgan korxonaning moliyaviy barqarorligini sinchiklab tahlil etsinlar hamda korxona yetarli darajada toʻlov qobiliyatiga ega boʻlgan taqdirda likvid aktivlar garovi shartnomasini va veksel kafolati (aval) toʻgʻrisidagi shartnomani rasmiylashtirsinlar.

4. Veksellarning puli oʻz vaqtida qaytarilishini taʼminlash maqsadida shu narsa belgilansinki, veksel beruvchi korxonaning hisobvaragʻiga kelib tushadigan mablagʻlar ish haqi va boshqa majburiy toʻlovlar toʻlangunga qadar birinchi navbatda muomala muddati tugab borayotgan veksellarning pulini qaytarishga yoʻnaltiriladi.

Bunda korxonalarning budjet bilan hisob-kitoblari oʻz vaqtida amalga oshirilishini taʼminlash uchun belgilab qoʻyilsinki, budjet oldida boqimandasi boʻlgan veksel saqlovchi — xoʻjalik yurituvchi subyektlar tovarlar (ishlar, xizmatlar) haqini toʻlash uchun pulini qaytarish muddati mazkur oyda boshlanadigan veksellardan foydalanish huquqiga ega emasdirlar. Ana shu veksellarning pulini qaytarishdan veksel saqlovchilarga tushadigan pul mablagʻlari budjetga mavjud boqimanda hisobiga oʻtkazilishi lozim.

5. Tijorat banklari:

veksel beruvchi korxonalar uchun maxsus hisobvaraqlar ochib, ularda veksellarning pulini qaytarish payti kelgungacha veksel beruvchilarning zarur miqdordagi pul mablagʻlarini zaxirada saqlab tursinlar;

veksel pulini qaytarish paytida veksel beruvchining boʻsh pul mablagʻlari boʻlmagan taqdirda, veksel kafolati (aval)ga asosan veksel saqlovchiga tegishli mablagʻlarni oʻz vaqtida toʻlab, keyinchalik vekselga eʼtiroz bildirish va qarzdor korxonaga nisbatan choralar koʻrish tartib-qoidasini qoʻllasinlar.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi ikki hafta muddatda notarial idoralar tomonidan veksellarga eʼtiroz bildirish tartibini ishlab chiqib, tasdiqlasin va bunda shuni nazarda tutsinki, toʻlovchi veksel pulini toʻlashdan bosh tortgan yoki u notarial idoraga kelmagan taqdirda davlat notariusi vekselga eʼtiroz toʻgʻrisidagi belgini qoʻyadi va bu belgi aval bergan bankning xoʻjalik sudiga murojaat qilishi uchun asos hisoblanadi.

7. Aval bergan tijorat banklariga toʻlovni veksel bergan korxona mulki hisobidan undirib olish huquqi berilsin.

Oliy xoʻjalik sudi veksellar pulini qaytarish, shu jumladan toʻlovni veksel beruvchining mulki hisobidan undirib olish bilan bogʻliq ishlar jadal koʻrib chiqilishini taʼminlasin, huquqbuzarlik faktlari aniqlangan taqdirda materiallar tezkorlik bilan huquqni muhofaza qilish organlariga topshirilsin.

8. Moliya vazirligi, Markaziy bank, tijorat banklari, Prokuratura organlari xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan veksel muomalasi toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi, respublika miqyosida veksellar puli oʻz vaqtida va bir tekis qaytarilishi ustidan qattiq nazorat oʻrnatsinlar. Muayyan aybdor shaxslarga nisbatan javobgarlik, shu jumladan amaldagi qonunlarda koʻzda tutilgan jinoiy javobgarlik choralari koʻrilsin.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Moliya vazirligi va Markaziy bank bilan birga ikki hafta muddat ichida qonunchilikka ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartish va qoʻshimchalar boʻyicha takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

10. Mazkur Farmonning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Markaziy banki zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV

Toshkent sh.,

1997-yil 19-mart,

PF-1738-son