1996-yilning birinchi yarim yilligida Oʻzbekiston iqtisodiyotini rivojlantirish yakunlari va islohotlarning borishini baholash toʻgʻrisida (269-son)

26.07.1996

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Vazirlar Mahkamasi qayd etadiki, joriy yilning birinchi yarim yilligida respublikada Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 7-martdagi 84-son qarori bilan tasdiqlangan 1996-yilda iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish chora-tadbirlari Dasturini amalga oshirishga doir faol ishlar olib borildi.

1996-yilning birinchi yarim yilligida respublikani iqtisodiy rivojlantirish yakunlari iqtisodiyotni barqarorlashtirish, erishilgan ijobiy siljishlarni mustahkamlash uchun katta ahamiyatga egadir, ular islohotlarning tanlangan yoʻlining toʻgʻriligidan dalolat beradi.

Yalpi ichki mahsulot ishlab chiqarishning oʻsishi (101,4 foiz) taʼminlandi. Inflatsiya darajasi oʻtgan yildagiga nisbatan qariyb 2 baravar pasaydi, budjet taqchilligi belgilangan parametrlardan oshmadi. Milliy valyutaning ichki almashuvchanligi kengaymoqda, Oʻzbekiston respublika valyuta birjasi va almashtirish punktlari oborotlari ancha oʻsdi, soʻmning kursi barqaror saqlanmoqda. Aholiga “Indeksatsiya” maxsus schyotlaridan mablagʻlar berila boshlandi.

Sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 5 foizga koʻpaydi, sanoat ishlab chiqarishining oʻsishi tendensiyasi barqaror tus oldi. Tayyor sanoat mahsuloti ishlab chiqarish salmogʻi 62 dan 66 foizga oʻsdi, mashinasozlik, metallurgiya, boshqa tarmoqlarda qariyb 120 xil yangi mahsulot oʻzlashtirildi. Mamlakatning oʻz avtomobilsozligi tashkil etildi. Asaka shahrida “OʻzDEUavto”ning yengil avtomobillarini ishlab chiqaruvchi qoʻshma korxona ishga tushirilishi taʼminlandi.

Xalq isteʼmol tovarlari ishlab chiqarishning oʻsishi 106,3 foizni tashkil qildi Televizorlar va magnitofonlar, ip-gazlamalar va jun gazlamalar, mebellar, qogʻoz, un, makaron mahsulotlari, dori-darmonlar va boshqa tovarlar ishlab chiqarish koʻpaydi.

Koʻp ukladli iqtisodiyotni shakllantirish, xususiylashtirish va davlat tasarrufidan chiqarish, bozor infrastrukturasini rivojlantirish jarayonlari chuqurlashmoqda. Aksionerlik jamiyatlari soni oʻtgan yilning tegishli davridagiga nisbatan qariyb 1,5 baravar koʻpaydi. Xususiy va kichik korxonalar tashkil etish jarayoni jadal bormoqda. Sanoat mahsuloti ishlab chiqarishda nodavlat sektorning ulushi 1995-yilning birinchi yarim yilidagi 39,6 foizdan 50,2 foizgacha, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari boʻyicha esa tegishli ravishda yilda 93,2 foizdan 95,1 foizgacha oʻsdi. Iqtisodiyotning nodavlat sektorida band boʻlganlar salmogʻi 69 foizni tashkil qildi.

Tashqi savdo oborotining umumiy hajmi 1,3 baravar oʻsdi. Jami eksport oʻtgan yilning tegishli davridagiga nisbatan 4,8 foizga koʻpaydi. Umumiy va markazlashtirilgan eksportning 1996-yil prognozida nazarda tutilgan mahsulotlar muhim turlarini yetkazib berish hajmi tegishli ravishda 1286,8 va 871,0 mln AQSh dollarini tashkil qildi, bunda oʻsish surʼati 181,2 va 172,9 foiz darajasida taʼminlandi.

Shu bilan birga naqd pul muomalasining ahvoli boʻyicha shaxsan javobgarlik viloyat hokimlari zimmasiga yuklanganiga qaramay, ushbu sohadagi ahvol Toshkent shahridan tashqari, barcha mintaqalarda yaxshilanmayapti. Naqd pul emissiyasi darajasi Qoraqalpogʻiston Respublikasida, Jizzax, Sirdaryo, Qashqadaryo, Navoiy, Buxoro, Surxondaryo viloyatlarida ayniqsa yuqori.

Debitorlik va kreditorlik qarzlarining oʻsishi davom etmoqda. Eng koʻp qarzdorlik summasi “Oʻzbekneftgaz”, “Toshkentyoʻlinvestqurilish” korporatsiyalariga, Kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, “Oʻzqishloqxoʻjaliktaʼminottuzatish” davlat-kooperativ qoʻmitasiga, “Oʻzsuvqurilish” davlat konserniga va “Oʻzulgurjibirjasavdo” uyushmasiga toʻgʻri keladi.

Umuman investitsiya faolligi oʻsgani holda bir qator muhim obyektlarni banklarning kredit resurslari va korxonalarining mablagʻlari hisobiga mablagʻ bilan taʼminlash yetarli darajada amalga oshirilmadi.

Davlat tomonidan jiddiy qoʻllab-quvvatlashga qaramasdan, qishloqda oʻtkazilayotgan iqtisodiy islohotlarning samaraliligi hamon pastligicha qolmoqda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida, Jizzax, Qashqadaryo, Navoiy va Sirdaryo viloyatlarida boshoqli don ekinlari hosilini oʻrib-yigʻib olish yetarli darajada faollik bilan olib borilmayapti.

Ayrim vazirliklar, idoralar va korxonalar umumiy va markazlashtirilgan eksport boʻyicha belgilangan topshiriqlarni bajarishda ancha qoloqlikka yoʻl qoʻyishdi. “Oʻzeltexsanoat”, “Oʻzmashsanoat”, “Oʻzbekyengilsanoat” uyushmalari, “Maxsusqotishma” RT, Oʻzbekbirlashuv shular jumlasidandir.

Iqtisodiy islohotlarni yanada chuqurlashtirish, iqtisodiyotning faoliyat koʻrsatishi samaradorligini oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. 1996-yilning birinchi yarim yilligida erishilgan ijobiy siljishlarni mustahkamlash, iqtisodiyotni yanada barqarorlashtirish va islohotlarni chuqurlashtirish borasidagi ishlarni faollashtirish, 1997-yilda respublika iqtisodiyotini jadal rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish vazirliklar, idoralar, konsernlar, korporatsiyalar, uyushmalarning, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining eng muhim vazifasi deb hisoblansin.

2. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Markaziy bank, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi, Mehnat vazirligi bilan birgalikda 1997-yilda Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyotini rivojlantirishning prognoziga oid materiallarni ilovaga muvofiq tartibda va muddatlarda hukumatga koʻrib chiqish uchun kiritsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Markaziy bank, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, shaharlar va tumanlar hokimlari Vazirlar Mahkamasining “Naqd pul mablagʻlari emissiyasini qisqartirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1996-yil 2-iyuldagi 230-son qarori bilan tasdiqlangan naqd pul mablagʻlari emissiyasi darajasini pasaytirish prognozlarining hamda kassa rejalarining soʻzsiz bajarilishini taʼminlasinlar.

Moliya vazirligi va Markaziy bank shu yilning iyul oyidagi yakunlarga koʻra koʻrsatib oʻtilgan qarorning qanday bajarilayotgani yuzasidan axborotni aniq. takliflar bilan Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Davlat soliq qoʻmitasi bilan birgalikda:

oʻn kun muddatda budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlarning yuqoriligi sabablarini mufassal oʻrganib chiqsin hamda budjet bilan hisob-kitoblar uchun xoʻjalik yurituvchi subyektlarning javobgarligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasini kiritsin;

soliqlar, jarimalar va penyalar boʻyicha budjet oldidagi qarzlarni qarzdor korxonalar mulkidan undirish tartibini bir oy muddatda ishlab chiqsin;

bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga kelgusi yilda soliq siyosatini takomillashtirish toʻgʻrisida takliflar kiritsin, ularda foydadan olinadigan soliqda tabaqalashtirilgan holda yondashishni taʼminlashni, resurs soliqlarini koʻpaytirishni, shuningdek soliqlarning aksiz bazalarini, soliq toʻlovlari turlarini birxillashtirishni nazarda tutsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi vazirliklar, idoralar, konsernlar, korporatsiyalar, uyushmalar bilan birgalikda aylanma mablagʻlarning ilmiy asoslangan normativlari hisob-kitobini respublika konsernlari, korporatsiyalari va uyushmalari hamda boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlari boʻyicha ishlarning haqiqiy ahvolini tahlil qilgan holda 1996-yil 1-sentabrgacha ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga taqdim etsin.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga Davlat soliq qoʻmitasi va “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi bilan birgalikda bir oy muddatda barcha toʻlov hujjatlarida soliq toʻlovchilarning farqlovchi nomyerlaridan foydalanish tartibini ishlab chiqish tavsiya etilsin.

7. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi:

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan birgalikda oʻn kun muddatda xalq isteʼmol tovarlari, import oʻrnini bosuvchi mahsulotlar ishlab chiqarishni va ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha yangi isteʼmol tovarlari, ayniqsa oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishni oʻzlashtirishni ragʻbatlantirish yuzasidan qaror loyihasini tayyorlasin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

vazirliklar, idoralar, konsernlar, korporatsiyalar, uyushmalar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda ikki oy muddatda marketing faoliyatini takomillashtirish, ishlab chiqarilayotgan isteʼmol tovarlari sifatini va raqobatbardoshliligini oshirish, tovarlar sotishni, shu jumladan eksportga sotishni tashkil qilishning zamonaviy shakllarini joriy etish, respublikada chiqarish uchun qulay sharoitlar mavjud boʻlgan tovarlarni ishlab chiqarish uchun jahondagi yetakchi firmalar bilan qoʻshma korxonalar tashkil etish boʻyicha chora-tadbirlarning aniq dasturlarini ishlab chiqsin.

Zarurat boʻlganda Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritilsin Amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisida, Oʻzbekiston iqtisodiyotini rivojlantirishning joriy yil toʻqqiz oyi yakunlari bilan birga, Vazirlar Mahkamasiga maʼlum qilinsin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzqishloqxoʻjaliktaʼminottuzatish” davlat-kooperativ qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Jizzax, Qashqadaryo, Navoiy va Sirdaryo viloyatlari hokimliklarining don oʻrim-yigʻimi mavsumini tashkil etishga va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirishga doir ishlarining qoniqarsizligi koʻrsatib oʻtilsin.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzmevasabzavotuzumsanoat” uyushmasi:

belgilangan hajmlarda davlat don xaridini taʼminlash hamda 1997-yil hosili uchun urugʻlik fondlarni gʻamlash boʻyicha zarur chora-tadbirlarni koʻrsinlar;

boshoqli don ekinlaridan boʻshagan maydonlardan samarali foydalanish maqsadida, mustahkam yem-xashak bazasi yaratish uchun takroriy ekinlar ekishni belgilangan topshiriqlarga muvofiq qisqa muddatlarda oʻtkazsinlar.

9. Paxta yigʻim-terimi mavsumiga oʻz vaqtida tayyorgarlik koʻrish maqsadida:

“Oʻzqishloqxoʻjaliktaʼminottuzatish” davlat-kooperativ qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari paxta yigʻim-terimi texnikasini tuzatish va tayyorlashni 25-avgustgacha tugallasinlar. Amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga maʼlum qilsinlar;

“Oʻzqishloqxoʻjalikmash-xolding”, “Oʻzqishloqxoʻjaliktaʼminottuzatish” davlat-kooperativ qoʻmitasi xoʻjaliklarning buyurtmanomalariga binoan paxta terish, koʻrak terish, koʻrak tozalash texnikasini hamda ularga ehtiyot qismlarni ishlab chiqarish va yetkazib berishni taʼminlasinlar.' Bunda qishloq xoʻjaligi texnikasini lizing shartlarida sotishni amalda keng qoʻllasinlar.

10. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi Moliya vazirligi bilan birgalikda shu yil 25-avgustgacha, birinchi yarim yillik yakunlari boʻyicha kapital mablagʻlarning haqiqiy oʻzlashtirilishini va qurilishlar qiymati qimmatlashishining vujudga kelgan indekslarini hisobga olgan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga 1996-yilning ikkinchi yarim yilligi uchun Investitsiya dasturini aniqlashtirish yuzasidan takliflar kiritsin.

Pul-kredit siyosati boʻyicha respublika komissiyasi “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi va buyurtmachilar bilan birgalikda bir hafta muddatda qurilayotgan ustuvor obyektlarni mablagʻ bilan taʼminlashning ahvolini koʻrib chiqsin hamda qabul qilingan hukumat qarorlariga muvofiq ularni belgilangan muddatlarda foydalanishga topshirish uchun tegishli banklarning kredit resurslari bilan taʼminlash chora-tadbirlarini koʻrsin, zarurat boʻlganda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

11. “Oʻzeltexsanoat” (Sarimsoqov), “Oʻzmashsanoat” (Sobirov), “Oʻzbekyengilsanoat” (Ergashev) uyushmalari, “Maxsusqotishma” RT (Maksudov), Oʻzbekbirlashuv (Burxonov) rahbarlariga ular tomonidan tovarlar eksporti boʻyicha belgilangan topshiriqlarni bajarish yuzasidan zarur chora-tadbirlar koʻrilmaganligi koʻrsatib oʻtilsin hamda ular umuman yil boʻyicha eksport topshiriqlarining bajarilishi uchun shaxsan javobgar ekanliklari toʻgʻrisida ogohlantirilsinlar.

Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi markazlashtirilgan eksport boʻyicha yetkazib berishga moʻljallangan tovarlarni sotish yuzasidan kontraktlar tuzishni tezlashtirsin.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi, Davlat mulki qoʻmitasi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalarni tashkil etish va ularning faoliyatini ragʻbatlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1996-yil 31-maydagi Farmoni hamda Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalarni tashkil etish, davlat roʻyxatidan oʻtkazish va ularning faoliyati tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida” 1996-yil 12-fevraldagi 55-son qarori qanday bajarilayotganini tahlil qilsinlar Vazirlar Mahkamasiga xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalar faoliyatini faollashtirish, ularning mahsulotini eksport qilishni koʻpaytirish va importning oʻrnini bosadigan ishlab chiqarishlarni rivojlantirish, ularni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash boʻyicha aniq takliflar kiritilsin.

13. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi Moliya vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi, Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi, Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki, Xorijiy investitsiyalar boʻyicha agentlik hamda respublikaning boshqa manfaatdor vazirliklari, idoralari bilan birgalikda ikki oy muddatda xorijiy sarmoya ishtirokida investitsiya loyihalarini amalga oshirish, ular davlat monitoringi tizimini ishlab chiqsin.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi ikki hafta muddatda unga respublikada korxonalar va tashkilotlarni tekshirishni tartibga solish funksiyasini yuklagan holda maxsus Muvofiqlashtiruvchi Kengash tashkil etish toʻgʻrisida taklif kiritsinlar.

15. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi Vazirlar Mahkamasi majmuilari bilan birgalikda ikki hafta muddatda:

eksport mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirishni ragʻbatlantirish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasini tayyorlasin, unda qoʻshimcha imtiyozlar berishni, ustuvor loyihalarni moliyaviy taʼminlashni, xorijiy investitsiyalarni jalb etishni nazarda tutsin;

xalq xoʻjaligi obyektlarini kelgusi kuz-qish davrida ishlashga tayyorlash boʻyicha Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda kiritsin.

16. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosarlari zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining Raisi I. KARIMOV

Toshkent sh.,

1996-yil 26-iyul,

269-son

Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 26-iyuldagi 269-son qaroriga ILOVA

1997-yilda Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyotini rivojlantirish prognozlari dasturini tayyorlash tartibi va muddatlari