1995-yildagi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish yakunlari va 1996-yilda iqtisodiy islohotlarni yanada chuqurlashtirish yoʻllari toʻgʻrisida (84-son)

07.03.1996

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Vazirlar Mahkamasi qayd etadiki, 1995-yilda iqtisodiy va moliyaviy barqarorlashtirish dasturida belgilangan maqsadlarga asosan erishildi.

Inflatsiya darajasi ancha qisqardi. Iqtisodiyotni tizimli va tarkibiy qayta oʻzgartirish jarayonlari jadallashdi. Ishlab chiqarishning pasayishi bartaraf etildi. Toʻlov balansining ahvoli yaxshilandi. Aholini ijtimoiy himoya qilishning kuchli chora-tadbirlari taʼminlandi, aholining real daromadlari oshdi.

Milliy valyuta ancha mustahkamlandi va uning ichki konvertatsiya qilinishi taʼminlandi. Koʻp ukladli iqtisodiyotni yaratish jarayoni jadal surʼatlar bilan bormoqda. Nodavlat sektorning milliy daromaddagi ulushi 67 foizga yetdi. Iqtisodiyotni jonlantirish va uni izchil oʻstirishning uzoq muddatli strategiyasini amalga oshirish uchun zamin yaratildi.

Shu bilan birga, iqtisodiyotni isloh qilish yuzasidan qabul qilinayotgan qarorlar toʻliq amalga oshirilmayapti. Ishlab chiqarishni “buyurtmalar portfeli”ni shakllantirish asosida tashkil etish tizimi amalda yuzaga kelmadi. Ishlab chiqarilayotgan mahsulotga boʻlgan talabni va uni sotish bozorlarini oʻrganish ishlari yaxshi yoʻlga qoʻyilmagan, bu korxonalarning omborlarida va savdoda sotilmagan tayyor mahsulot hajmlari anchagina miqdorda toʻplanib qolishiga, debitorlik va kreditorlik qarzlarning oʻsib ketishiga olib kelmoqda.

Hokimliklar, vazirliklar va idoralar rahbarlarining tashkilotchilik ishlarining yetarli emasligi, adliya va prokuratura organlari tomonidan zarur darajadagi nazoratning yoʻqligi tufayli qabul qilingan qonunlar va normativ hujjatlar sekinlik bilan va chala ijro etilmoqda. Amaldagi boshqaruv tizimining eng zaif joyi ijrochilarning oʻrta boʻgʻini — korxonalar va tashkilotlarning rahbarlari hisoblanadilar, ular eskicha tasavvur bilan yashamoqdalar, boqimandalik va byurokratizmdan qutula olmayaptilar.

Mintaqalarda isteʼmol bozorini toʻldirish, xalq isteʼmol tovarlari ishlab chiqarishni tashkil etish, savdo va pulli xizmatlarni, xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish ishlari past darajada olib borilmoqda. Natijada Navoiy (67,6 foiz), Jizzax (66,9 foiz), Xorazm (64,1 foiz), Buxoro (60,6 foiz), Sirdaryo (59,4 foiz), Surxondaryo (57,5 foiz) viloyatlarida va Qoraqalpogʻiston Respublikasida (58,9 foiz) naqd pul emissiyasi darajasining yuqoriligi saqlanib qolmoqda.

Qimmatli qogʻozlar bozori, bozor infrastrukturasi, ayniqsa qishloq joylarda yetarlicha faol rivojlanmayapti. Sugʻurta kompaniyalari, auditorlik va lizing firmalari tashkil etilmagan.

Qishloqda iqtisodiy islohotlarni tubdan kuchaytirish zarur. Ilgari qabul qilingan islohotlar dasturlari qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining turli sohalarida bajarilmayapti. Mehnat sarflari yuqoriligicha qolmoqda, xoʻjalik ichki hisob-kitoblaridan boʻsh foydalanilmoqda, mulkiy paylarni joriy qilish tizimi asosida xoʻjaliklarni qayta tashkil etishga eʼtibor berilmayapti, xoʻjalik yuritishning koʻp xarajatli mexanizmi bartaraf etilmagan, hisob-kitob va hisobot ishlari past darajada tashkil etilgan.

Qishloq xoʻjaligi vazirligi, viloyatlar va tumanlar hokimliklari tomonidan tashkilotchilik ishlarining sustligi va ishga rasmiyatchilik bilan yondashish tufayli qishloqda iqtisodiy isloh qilish boʻyicha qabul qilingan qarorlar kutilgan natijani bermayapti. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Jizzax, Sirdaryo, Samarqand, Surxondaryo viloyatlari, 43 tuman va 344 xoʻjalik paxta xomashyosi davlat xaridlarining moʻljallangan hajmini bajarmadilar.

Mavjud kamchiliklarni tugatish, 1996-yilda iqtisodiyotni jonlantirish va uni oʻstirish, iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish uchun shart-sharoitlar yaratish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Qayd etilsinki, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Jizzax, Surxondaryo va Sirdaryo viloyatlari hokimliklari bozor qayta tashkil etishlarini amalga oshirish, isteʼmol bozorini tovarlar bilan toʻldirishni taʼminlash, naqd pul emissiyasi darajasini pasaytirish, qishloqning ijtimoiy infrastrukturasini rivojlantirish boʻyicha ishlarni sust amalga oshirishmoqda.

“Oʻzeltexsanoat” uyushmasi (Tojiyev), “Oʻzmashsanoat” (Sobirov), “Oʻzbekyengilsanoat” (Ergashev), “Maxsusqotishma” RB (Maqsudov), Chkalov nomidagi TAIB (Juravlyov) rahbarlarining eʼtibori marketing tadqiqotlarini tashkil etish, talab va takliflarni oʻrganish va texnika bilan qayta jihozlash hamda qayta ixtisoslashtirish asosida raqobatbardoshli mahsulotlar ishlab chiqarishni tashkil etish boʻyicha ular amalga oshirayotgan ishlarning yetarli emasligiga qaratilsin.

Koʻrsatib oʻtilsinki, “Oʻzsanoatxoʻjalikqurilish” (Oripov), “Toshkentuyjoyinvestqurilish” (Zokirov) korporatsiyalarida, “Oʻzagroqurilish” (Yoʻldoshev) birlashmasida iqtisodiy islohotlarni amalga oshirish, ishlab chiqarish tuzilmalarini monopoliyadan chiqarish, qurilish-montaj ishlari qiymatini kamaytirish boʻyicha chora-tadbirlar nihoyatda sust amalga oshirilmoqda.

2. Vazirliklar, idoralar, uyushmalar, korporatsiyalar, konsernlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 1995-yildagi ishlar va iqtisodiy islohotlarning borishi yakunlarini puxta tahlil qilsinlar, yoʻl qoʻyilgan kamchiliklar va nuqsonlarning sabablarini aniqlasinlar, ularni bartaraf etish chora-tadbirlarini belgilasinlar, oʻzlarining barcha ishlarini 1996-yilgi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish prognozlarida nazarda tutilgan vazifalarni hamda davlat budjetini bajarishga qaratsinlar.

3. 1996-yilda iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish chora-tadbirlari dasturi ilovaga muvofiq maʼqullansin.

Bosh vazir oʻrinbosarlari ilovada koʻrsatilgan hujjatlar tegishli loyihalarining oʻz vaqtida tayyorlanishini va belgilangan tartibda kiritilishini taʼminlasinlar.

Bosh vazir Oʻ.T. Sultonov ishlarni muvofiqlashtirib borishni va dasturda ishlab chiqilgan chora-tadbirlar hamda qonunchilik va normativ hujjatlarning taqdim etilishi ustidan qattiq nazoratni taʼminlasin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi, Moliya vazirligi, Adliya vazirligi korxonalarni aksionerlashtirish jarayonlarini chuqurlashtirish, qimmatli qogʻozlar bozori faoliyat koʻrsatishining yaxlit mexanizmini shakllantirish, aksionyerlarning huquqlarini himoya qilish yuzasidan ikki hafta muddatda takliflar tayyorlasinlar.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Davlat mulki qoʻmitasi, Adliya vazirligi, “Oʻzmevasabzavotuzumsanoat” uyushmasi, Qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasi qishloq xoʻjaligi korxonalarini isloh qilish, ularni yopiq turdagi aksionerlik jamiyatlariga yoki qishloq xoʻjaligi kooperativlariga aylantirish, mulkiy paylarni joriy etish asosida qishloqda mulkchilik munosabatlarini oʻzgartirishga oid normativ hujjatlarni ikki hafta muddatda ishlab chiqsinlar va tasdiqlash uchun taqdim etsinlar.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi, “Oʻzulgurjibirjasavdo” uyushmasi bilan birgalikda tovarlar (ishlar va xizmatlar) oldi-sotdi shartnomasi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomni, talab va takliflarni tahlil qilish asosida mahsulot ishlab chiqarish va xaridga “buyurtmalar portfeli”ni shakllantirish va joylashtirish, shartnoma majburiyatlarining bajarilishi yuzasidan javobgarlikni oshirish tartibi toʻgʻrisidagi takliflarni 1996-yil 15-martgacha ishlab chiqsinlar va tasdiqlash uchun kiritsinlar.

7. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi va Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi shu yil 1-aprelgacha ichki va tashqi bozorlar konyunkturasini, ishlab chiqariladigan mahsulotga talab va taklifni oʻrganish boʻyicha respublika, tomonlar va alohida korxonalar darajasida marketing tadqiqotlari oʻtkazish mexanizmini ishlab chiqsinlar.

Vazirliklar, idoralar, konsernlar, korporatsiyalar, uyushmalar, korxonalar va tashkilotlar marketing tadqiqotlari materiallari asosida korxonalarni raqobatbardoshli, xaridorgir mahsulotlar ishlab chiqarishga qayta ixtisoslashtirish, xorijiy investitsiyalarni jalb qilgan holda ishlab chiqarishlarni bosqichma-bosqich texnika va texnologiya bilan qayta jihozlashning aniq dasturlarini ishlab chiqsinlar va koʻrib chiqish uchun 1996-yil 1-oktabrgacha Vazirlar Mahkamasiga taqdim etsinlar.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzqishloqxoʻjalikmash-xolding” kompaniyasi, “Oʻzmevasabzavotuzumsanoat” uyushmasi, “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi, Fan va texnika davlat qoʻmitasi hamda boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar ishtirokida qishloq xoʻjaligida yagona texnika siyosatini amalga oshirish, xorijiy investitsiyalarni jalb etgan holda qishloq xoʻjaligi texnikasi ishlab chiqarish boʻyicha qoʻshma ishlab chiqarishlar tashkil qilish yuzasidan shu yil 1-maygacha aniq takliflar kiritsinlar.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzmevasabzavotuzumsanoat” uyushmasi Davlat mulki qoʻmitasi, “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi, Markaziy bank va tijorat banklari bilan birgalikda bir hafta muddatda qishloq xoʻjaligi korxonalarining zarar koʻrib ishlashi sabablarini mufassal tahlil qilsinlar, ularning moliyaviy ahvolini yaxshilashga doir aniq takliflarni ishlab chiqsinlar va Vazirlar Mahkamasiga kiritsinlar.

Zarar koʻrib ishlovchi korxonalarning moliya-xoʻjalik faoliyatini koʻrib chiqish boʻyicha Hukumat komissiyasi, Xoʻjalik sudi korxonalar va tashkilotlar ishlarining 1995-yildagi moliyaviy natijalarini tahlil qilish asosida “Bankrotlik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq istiqbolsiz, doimo zarar koʻrib ishlovchi korxonalarni shu yilning 1-mayigacha tugatish boʻyicha qarorlar qabul qilsinlar.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasi 1996-yil 1-iyulgacha respublika yer kadastrini shakllantirish boʻyicha chora-tadbirlar kompleksini amalga oshirsinlar.

11. Belgilab qoʻyilsinki, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi, viloyatlar, shaharlar va tumanlar hokimlari:

isteʼmol bozorini kundalik ehtiyoj tovarlari bilan toʻldirish, naqd pul tushumi tushishining ahvoli, aholiga ish haqi, pensiyalar, nafaqalar va boshqa toʻlovlarning oʻz vaqtida toʻlanishi;

tovarlar ishlab chiqarish hamda xizmatlar koʻrsatish boʻyicha kichik korxonalar tashkil etish va rivojlantirish, qishloq aholisini ish bilan taʼminlash hududiy dasturlarining bajarilishi;

qishloq davolash punktlari hamda maktablarni mukammal tuzatish, rekonstruksiya qilish va yangilarini qurish dasturlarining bajarilishi uchun shaxsan javob beradilar.

12. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki:

Buxoro neftni qayta ishlash zavodi, Qizilqum fosforit kombinati, Qoʻngʻirot soda zavodi, Gazli—Nukus gaz quvuri qurilishi, Koʻkdumaloq konini tartibga keltirish, yangi temir yoʻl liniyalari qurilishi boʻyicha loyihalar va boshqa ustuvor investitsiya loyihalarining birinchi navbatda amalga oshirilishini taʼminlasinlar;

ikki hafta muddatda 1996-yil respublika investitsiya dasturini tasdiqlash uchun kiritsinlar.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi Moliya vazirligi, “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi, Adliya vazirligi, Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki bilan birgalikda qishloq joylarda lizing shartlarida qishloq xoʻjaligi mahsuloti va mahalliy xomashyoni qayta ishlovchi ixcham, yuqori unumli texnologik asbob-uskunalarni lizing shartlarida kichik va xususiy korxonalarga, fermer (dehqon) xoʻjaliklariga beruvchi xorijiy investorlar ishtirokidagi sugʻurta va lizing kompaniyalari tarmoqlarini rivojlantirishga oid takliflarni 1-aprelgacha kiritsinlar.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi, Moliya vazirligi, Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi, Davlat soliq qoʻmitasi tashqi iqtisodiy faoliyatni tartibga solishni yanada ragʻbatlantirish va maqbullashtirish yuzasidan chora-tadbirlar kompleksini, shuningdek respublikaning xoʻjalik yurituvchi subyektlari tomonidan valyuta tushumidan samarali foydalanish ustidan nazoratni kuchaytirishga doir takliflarni bir hafta muddatda ishlab chiqsinlar va tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsinlar.

15. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vazirligi manfaatdor vazirliklar, idoralar, uyushmalar, korporatsiyalar va konsernlar ishtirokida sanoatda, qishloq xoʻjaligida, qurilishda mehnatdan foydalanish samaradorligini oʻrgansin va yashirin ishsizlikning turli shakllarini tugatish boʻyicha shu yilning 1-mayigacha boʻlgan muddatda aniq takliflar kiritsin.

16. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Davlat mulk qoʻmitasi xoʻjalik sudi, ommaviy axborot vositalari ishtirokida mart oyi mobaynida mahsulotni ishlab chiqarish va yetkazib berish yuzasidan kontraktlar tuzish tartibini, tomonlarning yuridik javobgarligini tushuntirish boʻyicha mintaqaviy seminar-kengashlar oʻtkazsinlar.

17. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Oʻ.T. Sultonov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining Raisi I. KARIMOV

Toshkent sh.,

1996-yil 7-mart,

84-son

Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 7-martdagi 84-son qaroriga ILOVA

1996-yilda iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish chora-tadbirlari

DASTURI