Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash davlat dasturi toʻgʻrisida (163-son)

07.08.2006

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni isloh qilish va modernizatsiyalash maqsad va vazifalarini amalga oshirish Dasturi toʻgʻrisida” 2005-yil 10-martdagi PQ-24-son qaroriga muvofiq hamda Kadrlar tayyorlash milliy dasturini amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. 2006—2010-yillar davrida ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturi (keyingi oʻrinlarda Dastur deb ataladi) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Quyidagilar Dasturning maqsadli vazifalarini bosqichma-bosqich amalga oshirishning asosiy yoʻnalishlari hisoblansin:

ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash masalalarini tartibga soluvchi normativ hujjatlarni takomillashtirish: Bakalavriat, magistratura, shuningdek ikki yillik oliy jurnalistika kurslari yoʻnalishlari klassifikatoriga oʻzgartirish kiritish;

davlat taʼlim standartlarini, oʻquv rejalari va dasturlarini takomillashtirish, xalqaro talablarga muvofiq darsliklar va oʻquv qoʻllanmalari, elektron-oʻqitish axborot resurslarining yangi avlodini yaratish;

jurnalistika fakultetlarining tuzilmasi va faoliyatini maqbullashtirish, tele-, radio- va Internet jurnalistikaning yangi yoʻnalishlarini joriy etish, talab yuqori boʻlgan mutaxassisliklar, eng avvalo siyosiy sharh, ommaviy axborot vositalari iqtisodiyoti va menejmenti, ommaviy axborot vositalari sotsiologiyasi va psixologiyasi, axborot-psixologiya xavfsizligi masalalari mutaxassisliklari boʻyicha magistratura ochish;

oliy taʼlim muassasalari jurnalistika fakultetlarining xalqaro standartlarga muvofiq kasbiy va kompyuter texnikasi bilan jihozlanishini yaxshilash;

professor-oʻqituvchilarning tarkibi malakasini va pedagogik mahoratini oshirish, tajriba orttirishi, jurnalist kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash, jurnalistika fakultetlari bakalavriati va magistraturasi talabalarining Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik vakolatxonalarida tajriba orttirish tizimini takomillashtirish;

jurnalistika masalalari boʻyicha ixtisoslashtirilgan ilmiy almanax taʼsis etish, uni Oliy attestatsiya komissiyasi reyestriga kiritish.

3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosarlari A.N. Aripov va R.S. Qosimov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2006-yil 7-avgust,

163-son

Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 7-avgustdagi 163-son qaroriga ILOVA

2006—2010-yillar davrida ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturi

Kirish qismi:

I. Jurnalist kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash tizimining joriy ahvoli

II. Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturining maqsadi, asosiy yoʻnalishlari va vazifalari

III. Davlat dasturini amalga oshirish bosqichlari va moliyalashtirish manbalari

Ilovalar:

1-ilova. Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturini amalga oshirish boʻyicha tadbirlar rejasi

2-ilova. Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturini moliyalashtirish manbalari

3-ilova. Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturini amalga oshirish doirasida mablagʻlarni oʻzlashtirish jadvali

Kirish qismi

Jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni isloh qilish va modernizatsiyalash boʻyicha ustuvor vazifalar, shuningdek jahon axborot makoni globallashuvining kuchayishi ommaviy axborot vositalari sohasida jahonda sodir boʻlayotgan voqealarga tez va mos ravishda munosabat bildira olishga, Oʻzbekistonda amalga oshirilayotgan demokratik qayta oʻzgarishlar haqida respublika aholisini, jahon hamjamiyatini oʻz vaqtida va xolisona xabardor qilishga qodir boʻlgan yuqori malakali kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini takomillashtirishni talab etadi.

Raqobatga bardoshli, yangicha shart-sharoitlarda ishlay oladigan jurnalist kadrlarni tayyorlash zaruriyatini vatanimiz ommaviy axborot vositalari rivojlanishining davlat va nodavlat davriy bosma nashrlari, tele- va radiostudiyalari, tahririyat-matbaa komplekslarining miqdor va sifat jihatidan oʻsishida, jamoatchilik bilan aloqalar institutlari, reklama agentliklari, Internet jurnalistikaning shakllanishi va rivojlanishida, shuningdek ushbu sohadagi mehnat bozorida talablarning ortishida namoyon boʻlayotgan zamonaviy tendensiyalar ham taqozo etmoqda.

I. Jurnalist kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash tizimining joriy ahvoli

Kadrlar tayyorlash milliy dasturini va ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha ustuvor vazifalarni amalga oshirish doirasida butun taʼlim tizimidagi singari jurnalistika taʼlimi sohasida jiddiy oʻzgarishlar roʻy berdi. Zamonaviy talablarga muvofiq Oʻzbekiston milliy universitetining jurnalistika fakulteti qayta tashkil etildi, Oʻzbekiston davlat jahon tillari universitetida xalqaro jurnalistika fakulteti ochildi. Jurnalistika taʼlimi sifatini oshirish maqsadida 1999-2000 oʻquv yilidan boshlab oliy maʼlumotli jurnalist kadrlarni tayyorlash koʻrsatib oʻtilgan oʻquv yurtlarida amalga oshirilmoqda, boshqa oʻquv yurtlarida esa jurnalistika fakultetlari (boʻlimlari) tugatildi (Qoraqalpogʻiston davlat universitetidan tashqari). Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida xalqaro jurnalistika boʻyicha magistratura ochildi.

Oʻzbekiston milliy universiteti huzurida maxsus ikki yillik Oliy jurnalistika kurslari ochildi, kurslarga tanlov asosida boshqa mutaxassisliklar boʻyicha bakalavr darajasiga ega boʻlgan va jurnalistika sohasida ijodiy qobiliyatlarini namoyon etayotgan mutaxassislar qabul qilinmoqda.

Keyingi besh yilda respublikada jurnalistika tarixi, nazariyasi va amaliyoti sohasida 3 doktorlik, 7 nomzodlik dissertatsiyasi himoya qilindi.

Hozirgi vaqtda Oʻzbekiston milliy universitetida, Oʻzbekiston davlat jahon tillari universitetida, Qoraqalpogʻiston davlat universitetida 1400 nafardan ortiq bakalavr, 100 nafarga yaqin magistrlar, ikki yillik Oliy jurnalistika kurslarida 100 nafar tinglovchi taʼlim olmoqda, ixtisoslik boʻyicha 70 nafardan ortiq oʻqituvchi taʼlim bermoqda, biroq ularning faqat 30 foizi fan doktori va nomzodi ilmiy darajasiga ega. Har yil jami 300 nafardan ortiq bakalavr va magistr chiqarilmoqda.

Hozir respublikada 900 dan ortiq davriy nashrlar nashr etilmoqda, Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan bir qatorda viloyat teleradiostudiyalari, 60 ta davlat va nodavlat nashriyotlari, 3 ta axborot agentligi, vazirliklar va idoralarning matbuot xizmatlari faoliyat koʻrsatmoqda, reklama agentliklari tarmogʻi jadal rivojlanmoqda, Internet-jurnalistika shakllanib bormoqda.

Shu bilan birga, vatanimiz ommaviy axborot vositalari faoliyatining, ularda ishlayotgan jurnalistlar kasb mahorati darajasining tahlillari shuni koʻrsatmoqdaki, tayyorlanayotgan axborot materiallarining sifati, ularni ham mamlakat ichida, ham uning tashqarisida tarqatish tezkorligi, xalqaro axborot makonida Oʻzbekiston manfaatlarini himoya qilish va ilgari surish uquvi zamonaviy talablarga toʻliq darajada javob bermaydi.

Shu munosabat bilan, jurnalist kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish, moddiy-texnik bazani va oʻquv jarayonini zamonaviy texnik vositalar bilan jihozlashni sifat jihatidan yaxshilash masalalari muhim ahamiyat kasb etadi.

Amaldagi normativ bazani va oʻquv dasturlarini yanada takomillashtirishga, ommaviy kommunikatsiyalar turli kanallari oʻrtasida ijodiy raqobat ortib borayotgan sharoitlarda vatanimiz bosma, tele- radioindustriyasi rivojlanishidagi yangi tendensiyalarni hisobga olgan holda xalqaro standartlarga va ommaviy axborot vositalari sohasidagi xalqaro talablarga javob beradigan darsliklar va oʻquv qoʻllanmalarining yangi avlodini yaratishga qaratilgan chora-tadbirlar kompleksini amalga oshirish zarur.

II. Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturining maqsadi, asosiy yoʻnalishlari va vazifalari

Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturi (keyingi oʻrinlarda Dastur deb ataladi) jamiyat va davlatning yuqori malakali jurnalist kadrlarga boʻlgan ehtiyojini yanada toʻliqroq qondirish hamda xalqaro talablarga muvofiq, shuningdek jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni isloh qilish va modernizatsiyalash boʻyicha ustuvor vazifalardan kelib chiqqan holda respublika ommaviy axborot vositalari rivojlanishiga demokratik standartlarni joriy etish maqsadida qabul qilinmoqda.

Quyidagilar Dasturning asosiy yoʻnalishlari va maqsadli vazifalari hisoblanadi:

2.1 Normativ va oʻquv-metodik bazani takomillashtirish, oliy oʻquv yurtlari jurnalistika fakultetlarining tuzilmasi va faoliyatini maqbullashtirish, shu jumladan:

ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash masalalarini tartibga soluvchi normativ hujjatlarni takomillashtirish: Bakalavriat, magistratura, shuningdek ikki yillik oliy jurnalistika kurslari yoʻnalishlari klassifikatoriga oʻzgartirish kiritish;

xalqaro talablarga muvofiq hamda ushbu soha mehnat bozoridagi zamonaviy tendensiyalar va talablarni hisobga olgan holda davlat taʼlim standartlarini, oʻquv rejalari va dasturlarini qayta koʻrib chiqish;

oliy taʼlim muassasalari professor-oʻqituvchilar tarkibi malakasini oshirish masalalarini tartibga soluvchi normativ hujjatlarni qayta koʻrib chiqish;

darsliklar va oʻquv qoʻllanmalari, elektron-oʻqitish axborot resurslari oʻquv-metodik ishlanmalarining yangi avlodini yaratish, ularni ishlab chiqish uchun davlat grantlari ajratish;

ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologiya xavfsizligi masalalarini oʻrganish boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va oliy taʼlim yurtlari gumanitar (psixologiya, sotsiologiya, filosofiya, jurnalistika, yurisprudensiya, siyosatshunoslik, tarix, filologiya) fakultetlari oʻquv jarayoniga joriy etish;

har yili taʼlim muassasalariga talabalar qabul qilish boʻyicha Hukumat qarorida belgilanadigan kvotalar doirasida, mehnat bozorining yangi yoʻnalishdagi mutaxassislarga boʻlgan amaldagi ehtiyojini hisobga olgan holda siyosiy sharh, ommaviy axborot vositalari iqtisodiyoti va menejmenti, Internet jurnalistika, ommaviy axborot vositalari sotsiologiyasi, ommaviy axborot vositalari psixologiyasi, axborot-psixologiya xavfsizligi masalalari mutaxassisliklari boʻyicha magistratura ochish.

2.2 Oʻquv jarayonlariga zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalarni joriy etish, shu jumladan:

oʻqitishning inteaktiv metodlarini keng joriy etish, tajribali amaliyotchi jurnalistlar rahbarligidagi “usta-sinf”lar sonini koʻpaytirish, majburiy tartibda oʻquv gazetasini chiqargan, radio-, teleeshittirish tayyorlagan holda tahririyatning kundalik ishiga juda yaqin boʻlgan amaliy oʻyinlardan foydalanish;

oʻquv jarayonlariga “ZiyoNET” tarmogʻi axborot resurslarini joriy etish, uning ilmiy-oʻquv, madaniy-maʼrifiy va maʼlumotnoma-tahliliy materiallar bilan boyitilishida jurnalistika fakultetlari talabalarining ishtirok etishini taʼminlash;

talabalarni chet el mutaxassislari va xorijiy oliy oʻquv yurtlari oʻqituvchilari olib borishlari mumkin boʻlgan ayrim maxsus kurslar boʻyicha masofadan turib oʻqitish uchun global Internet tarmogʻidan foydalanish;

jurnalistika fakultetlarida chet tillarni oʻqitish sifatini yaxshilashga qaratilgan yangi taʼlim texnologiyalari joriy etish;

talabalar tomonidan bilimlarni oʻzlashtirishi sifatini nazorat qilish va monitoring olib borish tizimini takomillashtirish;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasida axborot xavfsizligi masalalari boʻyicha jurnalistlar va mutaxassislar uchun maxsus kurslar tashkil etish.

2.3 Jurnalist kadrlarni tayyorlash moddiy-texnika bazasini modernizatsiya qilish, shu jumladan:

Oʻzbekiston milliy universitetining respublikada yetakchi boʻlgan jurnalistika fakulteti moddiy bazasini yaxshilash, uning barcha tuzilmalarini oʻquv jarayonini yuqori darajada tashkil etish hamda boʻlajak jurnalistlarning amaliy koʻnikmalarini rivojlantirish talablariga javob beruvchi bitta binoga joylashtirish;

jurnalistika fakultetlarida oʻquv jarayonini zamonaviy texnik vositalar: raqamli tele- va fotokameralar, diktofonlar, Internet tarmogʻiga ulagan holda kompyuter texnikasi bilan jihozlash:

oliy oʻquv yurtlari talabalari va oʻqituvchilarning respublikaning tegishli idoralari va tashkilotlari axborot-taʼlim resurslaridan, shuningdek Internet tarmogʻidan keng foydalana olishini taʼminlash;

oʻquv tele- va radiostudiyalar, zamonaviy tele-, radio-, kino- va fotolaboratoriyalar tashkil etish;

Oʻzbekiston milliy universiteti bazasida oʻquv-nashriyot kompleksini barpo etish, uni oʻquv-metodik adabiyotlar nashr etish uchun zamonaviy matbaa va nusxa koʻpaytirish texnikasi bilan jihozlash, uning ishiga jurnalistika fakultetining talabalari va oʻqituvchilarini jalb etish.

2.4 Oliy oʻquv yurtlari professor-oʻqituvchilar tarkibini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish, jurnalistika sohasida ilmiy-amaliy kadrlar tayyorlash tizimini rivojlantirish, shu jumladan:

professor-oʻqituvchilar tarkibini qayta tayyorlash va ularning pedagogik mahoratini oshirish tizimini rivojlantirish, jurnalistika fakultetlari bakalavriati va magistraturasi talabalari orasidan nomzodlarni Oʻzbekiston Respublikasining chet ellardagi vakolatxonalarida oliy taʼlim muassasalarining oʻquv jarayoniga budjet va toʻlov-kontrakt smetalarida nazarda tutilgan mablagʻlar, grantlar va budjetdan tashqari manbalar mablagʻlari doirasida tajriba orttirishga yuborish uchun tanlab olish mezonlarini ishlab chiqish va tanlash sifatini oshirish;

tegishli kadrlarni magistraturada, aspiranturada, doktoranturada tayyorlash samaradorligini oshirish orqali jurnalistika fakultetlari oʻqituvchilari tarkibini sifat jihatidan yaxshilash, jurnalistika fakultetlari oʻqituvchilari, ommaviy axborot vositalari sohasi mutaxassislari tomonidan ilmiy-tadqiqot ishlari oʻtkazilishini ragʻbatlantirish;

jurnalistika boʻyicha (10.01.10), fan va texnika tarixi (jurnalistika tarixi) boʻyicha (07.00.10), siyosiy madaniyat va ideologiya boʻyicha (23.00.23) nomzodlik va doktorlik dissertatsiyalari yoqlash uchun ixtisoslashtirilgan Kengash ochish;

Oʻzbekiston milliy universiteti huzurida “Jurnalistika masalalari” boʻyicha ixtisoslashtirilgan ilmiy almanax taʼsis etish, uni Oliy attestatsiya komissiyasi reyestriga kiritish.

III. Dasturni amalga oshirish bosqichlari moliyalashtirish manbalari

3.1 Amalga oshirish bosqichlari:

Ishlab chiqilgan Tadbirlar rejasiga muvofiq Dasturni 2006—2010-yillarda amalga oshirish nazarda tutilmoqda.

Birinchi bosqichda (2006-2007-yillar):

jurnalist, professor-oʻqituvchi kadrlarni tayyorlash va ularning malakasini oshirish bilan bogʻliq boʻlgan bazaviy normativ hujjatlar va oʻquv-metodik materiallarni qayta koʻrib chiqish va takomillashtirish;

oʻquv jarayonini zamonaviy kompyuter texnikasi bilan jihozlash, ularni “ZiyoNET” taʼlim tarmogʻiga ulash;

oʻquv teleradiostudiyalari, tele-, radio-, kino-, fotolaboratoriyalar va nashriyot kompleksini tashkil etish;

tajribali amaliyotchi jurnalistlar, gazetalar, jurnallar, televideniye va radioeshittirish tahririyatlari dizaynyerlari rahbarligidagi “usta-sinf”lar sonini koʻpaytirish;

oʻqitishning interaktiv metodlarini joriy etish;

Oʻzbekiston milliy universiteti huzurida jurnalistika mutaxassisligi boʻyicha — 10.01.10, siyosiy madaniyat va ideologiya mutaxassisligi boʻyicha — 23.00.23, fan va texnika tarixi (jurnalistika tarixi) mutaxassisligi boʻyicha — 07.00.10 doktorlik (nomzodlik) dissertatsiyalari yoqlash uchun ixtisoslashtirilgan Kengash ochish;

axborot xavfsizligi masalalari boʻyicha jurnalistlar va mutaxassislar uchun maxsus kurslar tashkil etish nazarda tutilmoqda.

Ikkinchi bosqichda (2007—2010-yillar):

zamonaviy-ilmiy-pedagogik va taʼlim talablariga javob beruvchi darsliklar va oʻquv qoʻllanmalari, shuningdek elektron-oʻqitish va boshqa bilim beruvchi resurslarining yangi avlodini yaratish;

jurnalist kadrlar tayyorlanadigan jurnalistika fakultetlarining tuzilmasi va faoliyatini tashkil etishni maqbullashtirish;

ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologiya xavfsizligi masalalarini oʻrganish boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va oliy taʼlim yurtlari gumanitar (psixologiya, sotsiologiya, filosofiya, jurnalistika, yurisprudensiya, siyosatshunoslik, tarix, filologiya) fakultetlari oʻquv jarayoniga joriy etish;

jurnalist kadrlar malakasini oshirish boʻyicha ixtisoslashtirilgan metodikalar ishlab chiqish, maxsus kurslar oʻtkazish;

jurnalistika sohasida koʻrsatilayotgan taʼlim xizmatlari sifatini nazorat qilish va monitoring olib borish tizimini takomillashtirish;

3.2 Moliyalashtirish manbalari

Dasturni moliyalashtirish har yili oliy taʼlim muassasalariga ajratiladigan budjet mablagʻlari, shuningdek oliy taʼlim muassasalarining oʻz mablagʻlari, Oliy taʼlim muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasi, “Isteʼdod” jamgʻarmasi, Oʻzbekiston mustaqil bosma ommaviy axborot vositalari va axborot agentliklarini qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi, Oʻzbekiston elektron ommaviy axborot vositalari milliy uyushmasi mablagʻlari, kadrlarni qayta tayyorlash uchun buyurtmachilar mablagʻlari, shuningdek homiylar mablagʻlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga amalga oshiriladi.

Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturiga 1-ILOVA

2006—2010-yillar davrida ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturini amalga oshirish boʻyicha tadbirlar rejasi

Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturiga 2-ILOVA

2006—2010-yillar davrida ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturini moliyalashtirish manbalari

Izoh. Barcha xarajatlar va narxlar bojxona bojlari, soliqlar va yigʻimlar hisobga olinmasdan shakllantirilgan hamda taxminiy hisoblanadi.

Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturiga 3-ILOVA

Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturini amalga oshirish doirasida mablagʻlarni oʻzlashtirish jadvali

(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 31-32-son, 319-modda)