“Oʻzbekiston Respublikasidagi korxonalar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida (862-XII-son)

07.05.1993

Hujjat kuchini yo‘qotgan 20.01.2001

Oʻzbekiston Respublikasining qonuni

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qaror qiladi:

Oʻzbekiston Respublikasining1991-yil 15-fevralda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasidagi korxonalar toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1991-yil, № 4, 78-modda) quyidagi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1. Muqaddima quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ushbu Qonun mulkchilikning barcha shakliga mansub korxonalarni barpo etishning, ular faoliyatining, ularni qayta tashkil etish va tugatishning umumiy huquqiy, iqtisodiy va ijtimoiy asoslarini belgilab beradi.

Qonun foyda (daromad) olishni koʻzlab ish olib boradigan korxonalarning mustaqilligini taʼminlashga qaratilgan boʻlib, ularning huquqlari va masʼuliyatini belgilaydi, boshqa korxonalar va tashkilotlar, davlat hokimiyati va boshqaruv idoralari bilan munosabatlarini tartibga solib turadi”.

2. 2-modda:

1-bandining:

ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“jismoniy shaxslarning xususiy mulkiga asoslangan korxonalar;

shirkat (jamoa) mulkiga asoslangan jamoa, oila, mahalla korxonalari, ishlab chiqarish kooperativlari; xoʻjalik jamiyatlari va shirkatlariga jamoat tashkilotlari va diniy tashkilotlarga qarashli korxonalar hamda jamoa mulkining boshqa shakllariga asoslangan korxonalar”;

davlat mulkiga asoslangan respublika davlat korxonalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat korxonalari, viloyatlararo, viloyat, tumanlararo, tuman, shahar davlat korxonalari va boshqa turdagi korxonalar”;

beshinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;

oltinchi xatboshisi beshinchi xatboshi deb hisoblanib, quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“aralash mulkka asoslangan davlatlararo va qoʻshma korxonalar hamda mulkchilikning turli shakliga mansub, toʻliq yoki hissabay yoʻsinda ishtirok etishga asoslangan boshqa korxonalar”;

2-bandining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasida korxonalarning respublika qonun hujjatlariga zid boʻlmagan holda tuzilgan boshqa turlari ham ish olib borishi mumkin”.

3. 3-modda:

1-bandining birinchi jumlasida “Korxonalar” degan soʻz “Mulkchilikning barcha shakliga mansub korxonalar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

5-bandining birinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“5. Assotsiatsiya, birlashma uning tarkibiga kiruvchi korxonalarning, sud yoki xoʻjalik sudining qaroriga binoan tugatiladi”.

4. 4-modda:

1-bandining birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1. Mulkchilikning barcha shakliga mansub korxonalarni barpo etish va ularning faoliyati bilan bogʻliq munosabatlar ushbu Qonun hamda Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlari bilan tartibga solib turiladi”.

3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3. Oʻzbekiston Respublikasining, boshqa davlatlar yuridik shaxslari va fuqarolarining toʻliq yoki hissabay mulki boʻlgan korxonalarni (davlatlararo korxonalar va qoʻshma korxonalarni) barpo etish hamda ular faoliyatining xususiyatlari Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari va davlatlararo shartnomalar (bitimlar) bilan belgilab qoʻyiladi”.

5. 5-modda:

3-bandidagi “xalq deputatlari tegishli Soveti” degan soʻzlar “davlat hokimiyatining tegishli idorasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

6. 6-modda:

1-bandining birinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1. Korxona davlat roʻyxatidan korxona joylashgan erdagi davlat hokimiyati va boshqaruv idoralarida, basharti Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida oʻzgacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, oʻtkaziladi”.

2-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2. Korxonani davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilab qoʻyadi”;

3-bandining uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Sud korxonani roʻyxatdan oʻtkazish rad etilganligini asossiz deb topsa, bu hol davlat hokimiyatining korxonani roʻyxatdan oʻtkazishni rad etgan idorasini moddiy javobgarlikka tortishga (sud chiqimlaridan tashqari) sabab boʻladi. Moddiy javobgarlikning miqdori xoʻjalik sudi tomonidan belgilanadi va qonunda belgilab qoʻyilgan tartibda undirib olinadi”;

4-bandining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Olingan mablagʻ davlat hokimiyatining korxona roʻyxatdan oʻtkazilgan joydagi idorasi budjeti hisobiga oʻtkaziladi”.

7. 7-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1. Korxona yuridik shaxs huquqiga ega boʻlgan shuʼba korxonalar barpo etish va bu korxonalarning ustavlarini tasdiqlash huquqiga ega.

Korxona, shuningdek joriy va hisob-kitob schyotlari ochish huquqiga ega boʻlgan shuʼbalar, vakolatxonalar, boʻlimlar va boshqa alohida boʻlinmalar barpo etish hamda ular toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash huquqiga ega.

2. Bunday korxonalar va boʻlinmalarni joylashtirish masalasi davlat hokimiyatining tegishli mahalliy idoralari bilan amaldagi qonunlarda belgilangan tartibda kelishib olinadi”.

8. 9-modda:

2-bandi quyidagi mazmundagi qism bilan toʻldirilsin:

“Mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, korxonalarning ustav bilan boshqarilmaydigan barcha munosabatlari ushbu Qonun hamda Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlari bilan tartibga solib turiladi”.

9. III boʻlimning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“III boʻlim. Korxona mol-mulkining egasi”

10. 10-modda:

nomi va matnidagi “Korxonaning mulkdori”, “Mulkdor (mulkdorlar)”, “Korxonaning mulkdori (mulkdorlari)”, “korxona mulkdori (mulkdorlari)” degan atamalar “Korxona mol-mulkining egasi”, “Korxona mol-mulkining egasi (egalari)” degan atama bilan almashtirilsin.

2-bandida “fuqarolar” degan soʻz “Oʻzbekiston Respublikasining, boshqa davlatlarning fuqarolari hamda fuqaroligi boʻlmagan shaxslar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

11. 11-modda:

3-bandining yettinchi xatboshisida “fuqarolar” degan soʻz “jismoniy shaxslar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

4-bandi “Korxona” degan soʻzdan keyin “mol-mulkining egasi (egalari) yoki u (ular) vakolat bergan idoralar” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

5-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“5. Korxona mol-mulkining egasi (egalari) yoki u (ular) vakolat bergan idoralar, basharti qonun hujjatlarida va ustavda oʻzga qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, ishlab chiqarish vositalari va boshqa moddiy boyliklarni sotish, bepul topshirish, ijaraga berishga haqlidir, Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq fuqarolarning mulki boʻla olmaydigan yoki ular foydalana olmaydigan ishlab chiqarish vositalari va oʻzga moddiy boyliklar bundan mustasno”.

12. 12-modda:

2-bandining ikkinchi qismi chiqarib tashlansin.

13. 13-modda:

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Korxonaning yuridik va jismoniy shaxslar mablagʻlarini jalb etishi”;

1-bandidagi “huquqiy shaxslar va fuqarolarning” degan soʻzlar “yuridik va jismoniy shaxslarning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

14. 14-modda:

ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Yuridik va jismoniy shaxslar, davlat hokimiyati va boshqaruv idoralari tomonidan korxonaning mulkiy huquqlarini buzish natijasida unga yetkazilgan zarar sud yoki xoʻjalik sudi qaroriga koʻra korxonaga toʻlanadi”.

15. 15-modda:

2-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2. Korxona rahbarini yollash (tayinlash, saylash) va boʻshatish korxona mol-mulki egasining huquqi boʻlib, bu huquqni u bevosita, shuningdek oʻzi vakolat bergan idoralar orqali yoki korxonani boshqarish huquqi berilgan korxona kengashi, boshqaruvi yoxud boshqa idoralar orqali amalga oshiradi”.

16. 16-modda:

2-bandidagi “mamlakatdagi va chet eldagi” degan soʻzlar “respublikadagi va boshqa davlatlardagi” degan soʻzlar bilan, “direksiyaning” degan soʻz esa “maʼmuriyatning” degan soʻz bilan almashtirilsin.

17. 17-modda:

1-bandining birinchi qismi “kengashi” degan soʻzdan keyin “(boshqaruvi)” degan soʻz bilan toʻldirilsin;

2-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2. Korxona kengashi (boshqaruvi)ning huquq va burchlari korxona mol-mulkining egasi yoki u vakolat bergan idoralar tasdiqlaydigan Kengash (boshqaruv) toʻgʻrisidagi nizom bilan belgilab qoʻyiladi”.

18. 18-modda:

nomi va matnidagi “foyda”, “foydadir”, “foydani” degan soʻzlardan keyin “(daromad)”, “(daromaddir)”, “(daromadni)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

2-bandining:

birinchi qismidagi birinchi jumla “oʻtadi” degan soʻzdan keyin “va qonunlarda nazarda tutilganidan boʻlak hollarda tortib olinmaydi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

ikkinchi qismi chiqarib tashlansin.

19. 19-moddaning 2-bandidagi “hujjatlari”, 21-modda 4-bandining birinchi qismidagi va 26-modda 2-bandining ikkinchi qismidagi “qonun hujjatlari” degan soʻzlar “qonunlar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

20. 21-modda:

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Korxonaning boshqa korxonalar, tashkilotlar, yuridik va jismoniy shaxslar bilan xoʻjalik munosabatlari”;

1-bandidagi “va fuqarolar” degan soʻzlar “yuridik va jismoniy shaxslar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

21. 24-modda:

1-bandi “Foyda” degan soʻzdan keyin “(daromad)” degan soʻz bilan toʻldirilsin;

4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“4. Ish haqi toʻlash, budjetga toʻlovlar, shuningdek davlat majburiy sugʻurta turlari yuzasidan sugʻurta toʻlovlari va nafaqa fondiga toʻlovlar barcha korxonalar, shu jumladan qishloq xoʻjaligi korxonalari uchun ham birinchi galdagi toʻlovdir. Hisob-kitoblarning boshqa turlarini korxonalar taqvim tartibiga muvofiq amalga oshiradilar”;

5-bandi “boshqa korxonalarga” degan soʻzlardan keyin “yoki banklarga” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.

22. 26-modda:

2-bandining ikkinchi qismidagi ikkinchi jumla “valyuta mablagʻini” degan soʻzlardan keyin “qonunlarda nazarda tutilganidan boʻlak hollarda” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.

23. 27-modda:

1-bandining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Korxona amaldagi qonunlarda belgilab qoʻyilgan tartibda va miqdorda davlat ijtimoiy sugʻurta fondiga hamda aholini ish bilan taʼminlashga koʻmaklashish fondiga pul oʻtkazishi shart”.

24. 28-modda:

2-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2. Mehnat jamoasining vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, korxonani barpo etish toʻgʻrisidagi taʼsis hujjatlari, korxona ustavi, korxona maʼmuriyati (mol-mulki egasi) bilan mehnat jamoasi oʻrtasida tuzilgan shartnomalar bilan belgilab beriladi.

Korxona mehnat jamoasi vakolatlarini amalga oshirishning asosiy shakli umumiy yigʻilish (konferensiya)dir”.

25. 29-modda:

toʻrtinchi xatboshisi “kengashiga” degan soʻzdan keyin (boshqaruviga)” degan soʻz bilan toʻldirilsin;

beshinchi xatboshisidagi “otpuskalar” degan soʻz “taʼtillar” degan soʻz bilan almashtirilsin.

26. 31-modda:

2-bandining:

birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2. Respublika va mahalliy davlat, jamoat hamda kooperativ idoralari va ularning mansabdor shaxslari korxonaga daxldor qarorlar qabul qilish chogʻida va oʻzlarining shu korxona bilan munosabatlarida ushbu Qonunning qoidalariga rioya etilishi uchun javobgardirlar”;

ikkinchi qismi “Davlat idoralari” degan soʻzlardan keyin “va oʻzga idoralar” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin; “davlat hakamligiga” degan atama “xoʻjalik sudiga” degan atama bilan almashtirilsin;

uchinchi qismidagi oxirgi jumla quyidagi tahrirda bayon etilsin: “3ararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi nizolarni xoʻjalik sudi oʻz vakolatlariga muvofiq holda hal qiladi”.

27. 33-modda:

1-bandining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Davlat statistika hisobotining shakllarini davlat statistika idoralari, bunday hisobotlarni taqdim etish tartibini esa Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi”;

2-bandi “intizomiy” degan soʻzdan keyin “maʼmuriy” degan soʻz bilan toʻldirilsin.

28. 36-modda:

1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1. Korxona moliya-xoʻjalik faoliyati korxona mol-mulki egasining tashabbusiga binoan taftish qilinishi mumkin”;

2-bandiga “yuklangan soliq” degan soʻzlardan keyin “moliya” degan soʻz, “davlat idoralari” degan soʻzlardan keyin “auditorlik xizmatlari” degan soʻzlar kiritilsin.

29. 37-modda:

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Korxonaning davlat hokimiyati mahalliy idoralari bilan munosabatlari”;

2-bandining:

birinchi qismidagi “xalq deputatlari mahalliy Sovetlari” degan atama “davlat hokimiyatining mahalliy idorasi” degan atama bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “xalq deputatlari mahalliy Sovetining” degan atama “davlat hokimiyati mahalliy idorasining” degan atama bilan almashtirilsin;

3-bandidagi “xalq deputatlari mahalliy Sovetlari” degan atama “davlat hokimiyatining mahalliy idoralari” degan atama bilan almashtirilsin.

30. 38-modda:

1-bandining:

birinchi jumlasida “hakamlikning” degan soʻzlar “xoʻjalik sudining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Singan korxonalarni tugatish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari bilan tartibga solib boriladi”.

31. 39-modda:

1-bandining:

birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1. Korxona mol-mulk egasi yoki u vakolat bergan idora tuzgan, korxona singan taqdirda esa xoʻjalik sudi tuzgan tugatish komissiyasi tomonidan tugatiladi. Mol-mulk egasining qaroriga binoan korxonani uning boshqaruv idorasi tugatishi mumkin”;

ikkinchi qismida “(hakamlik)” degan soʻz “(xoʻjalik sudi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2-bandining ikkinchi qismida “davlat hakamligi yoki sud” degan soʻzlar “xoʻjalik sudi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

32. 40-modda:

1-bandi quyidagi mazmundagi qism bilan toʻldirilsin:

“Yuridik shaxs — garovga qoʻyuvchi qayta tashkil etilgan yoki tugatilgan taqdirda garovga oluvchi garov bilan taʼminlangan majburiyatning ijro muddatidan qatʼi nazar undirishni garovga qoʻyilgan mol-mulkka qaratish huquqini qoʻlga kiritadi”;

3-bandida “sud yoki davlat hakamligiga” degan soʻzlar “xoʻjalik sudiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

33. 1, 13, 14, 16, 21, 35-moddalardan “SSR Ittifoqi”, “SSR Ittifoqi va”, “SSSR va” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.

34. 2-moddaning 2-bandidan, 34-moddaning 2-bandidagi ikkinchi qismidan “SSSR Hukumati” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.

35. 2-moddaning 2-bandidagi birinchi qismida, 4 va 8-moddaning 2-bandlarida, 34-moddaning 2-bandidagi ikkinchi qismida “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Kabineti” degan atama “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi” degan atama bilan almashtirilsin.

36. 26-moddaning 2-bandidan “Ittifoq” degan soʻz chiqarib tashlansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV

Toshkent sh.,

1993-yil 7-may,

862-XII-son